پشت پرده تهدید خانه‌ی حضرت زهرا(س)

20:21 - 1395/12/11

داستان هجوم و تهدید خانه حضرت زهرا(سلام الله علیها) توسط خلیفه دوم، یکی از حوادث قطعی و یقینی است که برخی از وهابیون برای توجیه آن، این تهدید را تشبیه به تهدید پیامبر اکرم کرده اند که تارکین نماز جماعت را تهدید به سوزاندن کردند. این نوع استدلال و قیاس به هیچ وجه درست نیست و اساسا موضوع این دو حادثه با هم متفاوت است.

حقیقت و پشت پرده تهدید خانه حضرت زهرا توسط خلیفه دوم

از جمله حوادث تلخ و جان‌سوز تاریخ صدر اسلام، تهدید و هجوم به خانه حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) و شهادت حضرت است که به هیچ وجه قابل انکار و تردید نمی‌باشد و بصورت متواتر در کتب و منابع شیعه و اهل سنت نقل شده است.
آن‌چه که به صورت قطعی و یقینی در کتب عامه وجود دارد و اهل سنت نیز به آن اذعان کرده‌اند، ماجرای تهدید خانه وحی، توسط  خلیفه دوم است که به وفور در منابع معتبر ایشان ذکر شده است.
طبری با سند صحیح نقل می‌کند: «عمر بن خطاب، به خانه على(عليه‌السلام) آمد در حالى كه گروهى از مهاجران در آن‌جا گرد آمده بودند. به آنان گفت: به خدا سوگند خانه را به آتش مى‌كشم؛ مگر اينكه براى بيعت بيرون بياييد.»[1]
ابن ابی شیبه نیز با سند صحیح نقل می‌کند: «هنگامى كه على(عليه‌السلام) و زبير به خانه بازگشتند، دخت گرامى پيامبر(صلی‌الله‌علیه‌وآله) به آنان گفت: عمر نزد من آمد و سوگند ياد كرد كه اگر اجتماع شما تكرار شود، خانه را بر شماها بسوزاند، به خدا سوگند! آن‌چه را كه قسم خورده است انجام مى دهد.»[2]

وهابیون خبیث و برخی از اهل سنت از آن‌جایی که نتوانسته‌اند، تهدید خانه حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) را انکار کنند، دست به توجیه‌های فراوانی زده‌اند، از جمله این‌که تهديد عمربن خطاب همانند تهديد پيامبر اكرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) می‌باشد كه ایشان افرادی را كه در نماز جماعت حاضر نمی‌شدند، تهديد به سوزاندن خانه‌های‌شان كرد، چنان‌که بخاری نقل می‌کند: «ابوهریره می‌گوید: که پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌وآله) فرمود: قسم به ذاتی که جانم در دست اوست، قصد کرده‌ام تا دستور به جمع‌آوری هيزم دهم، سپس مؤذن را بگويم تا اذان دهد و شخصى را براى امامت مردم مقرر کنم و خود به خانه‌ متخلفان بروم و خانه ‌هایشان را بر آنان آتش زنم.»[3]

پاسخ شبهه

1. فارق از بحث سندی، این روایت به لحاظ مفهوم و دلالی دچار اشکال است و قابل قبول نیست. زیرا در بین مجازات اسلامی، سابقه ندارد كه برای ترك يك امر مستحبی، حكم سوزاندن صادر شده باشد و به اتفاق علمای اسلام سوزاندن خانه برای ترك یک امر استحبابی صحيح نيست.
«عينی» شارح صحيح بخاری می‌نويسد: «اجماع امت بر این است كه نمی‌شود برای ترك يك امر واجب، هر چه مهم باشد، یک مسلمان را اين چنين مجازات كرد.»[4]

هم‌چنین باید گفت چنین مجازاتی با روایات دیگر و روح قرآن در تعارض است؛ زيرا وقتی خداوند متعال مردم را در اصل ايمان و كفر آزاد گذاشته و دستور سوزاندن آنان را نداده است، چطور می‌توان پذیرفت که پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌وآله) چنین حکمی را صادر کند. قرآن کریم با صراحت می‌فرماید: «لاَ إِكْرَاهَ فِي الدِّين[بقره/256] هیچ اجباری در قبول دین نیست» و در آیه دیگر می‌فرماید: «وَلَوْ شَاءَ رَبُّكَ لاَمَنَ مَنْ فِي الاْرْضِ كُلُّهُمْ جَمِيعاً أَفَأَنْتَ تُكْرِهُ النَّاسَ حَتَّى يَكُونُوا مُؤْمِنِينَ[یونس/99] و اگر پروردگار تو مى خواست، تمام كسانى كه روى زمين هستند، همگى به (اجبار) ايمان مى‎‌آوردند آيا تو مى‌خواهى مردم را مجبور سازى كه ايمان بياورند؟»
خود بخاری از رسول خدا نقل می‌کند: «به عذاب خدا(آتش) عذاب نکنید و نکشید.»[5]

2. اساساً مقایسه تهدید پيامبر اكرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) به سوزاندن خانه‌ی تارکین نماز جماعت، با تهديد به سوزاندن خانه حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) توسط عمر بن خطاب به خاطر بیعت، کاملا اشتباه و قیاسی مع الفارق است، زیرا بنا بر عقیده اهل سنت، موضوع بیعت و خلافت نه در قرآن آمده و نه در سنت، در حالی که موضوع نماز و اهمیت آن در قرآن و سنت کاملا واضح و روشن بیان شده است.

نکته دیگر آن است که  اگر  تهديد به آتش زدن خانه‌ی کسانیکه بيعت نکردند، همانند تارکین از نماز جماعت بود، می‌بايست برای تمام مخالفان با بيعت ابوبكر اجرا می‌شد، در حالی که تهديد عمر بن خطاب، فقط در حق فاطمه زهرا(سلام‌الله‌علیها) انجام گرفت و نسبت به انبوهی از صحابه كه مخالف با بيعت بودند اجرا نشد. در باب افرادی که از بیعت سر باز زدند، ابن اثیر می‌گوید: « علی(عليه‌السلام) و بنى هاشم، زبير، خالد بن سعيد بن عاص و سعد بن عباده انصارى از بيعت با ابوبكر ‌سر باز زدند،‌ سپس بعد از فوت فاطمه(سلام‌الله‌علیها) همگى بيعت كردند، مگر سعد بن عباده كه تا آخر عمرش با هيچ كس بيعت نكرد، و بيعت آن افراد بنابر قول صحيح، پس از گذشت شش ماه بود؛ اگر چه غير از اين هم گفته شده است.»[6]

نکته پایانی اینکه شواهد بسیاری  وجود دارد که خلیفه دوم تهدید خود را عملی کرد؛ از جمله آن، روایتی است که نقل شده ابوبکر در لحظه مرگ از حمله به خانه حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) اظهار پشیمانی کرده است. طبری به سند صحیح در تاریخ خود از ابوبکر نقل می‌کند: «من به چيزى در دنيا تأسف نمى‌خورم، مگر بر سه چيز كه انجام دادم ... یکی از آن این بود که دوست داشتم خانه فاطمه(سلام‌الله‌علیها) را هتك حرمت نمى‌كردم، هر چند براى جنگ بسته شده شود... .»[7]

بنابراین تشبیه و قیاس تهدید خانه‌ی حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) توسط عمربن خطاب، با تهدید پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) کاملا غلط و اشتباه می‌باشد و اضافه بر آن شواهد و دلایل بسیاری وجود دارد که عمربن خطاب تهدید خود را عملی ساخت و خانه‌ی وحی را مورد هتک حرمت قرار داد.

________________________________________
پی‌نوشت
[1]. تاريخ الطبرى،محب الدین طبری، مؤسسة الأعلمي للمطبوعات - بيروت – لبنان، ج2 ،‌ ص443. متن عربی: «حدثنا ابن حُمَيْدٍ قال حدثنا جَرِيْر عن مُغَيْرَة عن زِيَادِ بن كُلَيْبٍ قَالَ: أَتَى عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ مَنْزِلَ عَلِيٍّ وَفِيهِ طَلْحَةُ وَالزُّبَيْرُ وَرِجَالٌ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ فَقَالَ وَاللَّهِ لأُحْرِقَنَّ عَلَيْكُمْ أَوْ لَتَخْرُجُنَّ إِلَى الْبَيْعَةِ»
[2]. المصنف‌، ابن ابی شیبه، تحقيق: سعيد اللحام، دار الفكر للطباعة، بيروت، ج8 ص572. متن عربی: « فَلَمَّا خَرَجَ عُمَرُ جَاؤُوهَا فَقَالَتْ: تَعْلَمُونَ أَنَّ عُمَرَ قَدْ جَاءَنِي وَقَدْ حَلَفَ بِاللَّهِ لَئِنْ عُدْتُمْ لَيَحْرِقَنَّ عَلَيكُمُ الْبَيْتَ، وَايْمُ اللَّهِ لَيُمْضِيَنَّ مَا حَلَفَ عَلَيْهِ».
[3]. صحيح البخاری، اسماعیل بخاری، تحقيق د. مصطفى ديب البغا، دار ابن كثير، اليمامة - بيروت، الطبعة: الثالثة، 1407، ج 1، ص 231 ح 618، كتاب الْجَمَاعَةِ وَالْإِمَامَةِ، بَاب وُجُوبِ صَلَاةِ الْجَمَاعَةِ. متن عربی:«عن أبي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قال وَالَّذِي نَفْسِي بيده لقد هَمَمْتُ أَنْ آمُرَ بِحَطَبٍ فَيُحْطَبَ، ثُمَّ آمُرَ بِالصَّلَاةِ فَيُؤَذَّنَ لها، ثُمَّ آمُرَ رَجُلًا فَيَؤُمَّ الناس ثُمَّ أُخَالِفَ إلى رِجَالٍ فَأُحَرِّقَ عليهم بُيُوتَهُمْ».
[4]. عمدة القاري شرح صحيح البخاري،بدر الدين محمود بن أحمد العيني، دار النشر: دار إحياء التراث العربي – بيروت، ج 5 - ص 164. متن عربی: «الإجماع منعقد على منع عقوبة المسلمين بذلك».
[5]. صحيح البخاري، اسماعیل بخاری، دار ابن كثير - بيروت - 1407 - 1987 ، الثالثة ، تحقيق : د. مصطفى ديب البغا، ج 3   ص 1098ح 2854. متن عربی:« «أَنَّ النبي صلى الله عليه وسلم قال لَا تُعَذِّبُوا بِعَذَابِ اللَّهِ أَنَّ النبي صلى الله عليه وسلم قال لَا تُعَذِّبُوا بِعَذَابِ اللَّهِ وَلَقَتَلْتُهُمْ»
[6]. أسد الغابة في معرفة الصحابة، تحقيق عادل أحمد الرفاعي، ناشر: دار إحياء التراث العربي - بيروت / لبنان، الطبعة: الأولى، 1417 هـ - 1996، ج 3، ص 339. متن عربی: « قال ابن الأثير أبي الحسن علي بن محمد (المتوفی630هـ): وتخلّف عن بيعته على وبنو هاشم والزبير بن العوام وخالد بن سعيد بن العاص وسعد بن عبادة الانصاري ثم ان الجميع بايعوا بعد موت فاطمة بنت رسول اللّه صلى اللّه عليه وسلم الا سعد بن عبادة فانه لم يبايع أحدا الى ان مات وكانت بيعتهم بعد ستة أشهر على القول الصحيح وقيل غير ذلك».
[7]. تاريخ الطبري، محب الدین طبری،دار الكتب العلمية – بيروت، ج 2، ص 353؛تاريخ الإسلام ووفيات المشاهير والأعلام، ذهبی، تحقيق د. عمر عبد السلام تدمرى، دار الكتاب العربي - لبنان/ بيروت، الطبعة: الأولى، 1407هـ - 1987م، ج 3، ص 118. متن عربی: «قال أبو بكر رضى الله تعالى عنه: أجل إني لا آسى على شئ من الدنيا إلاّ على ثلاث فعلتهن وددت أنّى تركتهن وثلاث تركتهن وددت أنى فعلتهن وثلاث وددت أنى سألت عنهن رسول الله صلى الله عليه وسلم فأما الثلاث اللاتي وددت أنى تركتهن فوددت أنى لم أكشف بيت فاطمة عن شئ وإن كانوا قد غلقوه على الحرب... .»

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.