توصیه‌ی اهل بیت به زیارت اربعین

18:21 - 1395/08/22

مطابق روایات موجود، در روز اربعین، سر مطهر امام حسین(علیه‌السلام) به بدن شریف ملحق شد و اهل‌بیت(علیهم‌السلام) و جابر بن عبدالله انصاری صحابی پیامبر(صلی‌الله‌وعلیه‌آله) به زیارت مرقد مطهر حضرت رفتند. در روایات امام صادق و امام حسن عسکری(علیهماالسلام) به زیارت در این روز سفارش شده است.

اربعین

یکی از مراسم‌های باعظمت نزد شیعیان و اهل سنت، زیارت حضرت اباعبدالله الحسین(علیه‌السلام) در روز اربعین است. در این مراسم، همه ساله جمعیت انبوهی از مسلمانان برای زیارت و عرض ارادت به سالار شهیدان خود را به کربلای معلی می‌رسانند. در این نوشتار، ما ابتدا به چیستی زیارت به‌عنوان یک امر مسلم و ریشه‌دار اسلامی می‌پردازیم و سپس عظمت روز اربعین و علت استحباب زیارت در این روز را بیان می‌کنیم.

زیارت چیست؟
برای فهم چیستی زیارت، لازم است تا ابتدا به معنای آن پرداخته و سپس به پیشینه و نحوه آن توجه کنیم. واژه زیارت در لغت از ماده‌ی «زور» گرفته شده و در معنای روی گرداندن، عدول و مایل شدن از چیزی به چیز دیگر به کار رفته است. هم‌چنین به رو در رو شدن و ملاقات نیز زیارت گویند. به فرد زیارت کننده هم از آن رو زائر گفته می‌شود که وقتی به زیارت شخصی می‌رود، از غیر او رو برمی‌گرداند.[۱] در عرف، زیارت شخصی عبارت است از آمدن نزد او به‌قصد تکریم و تعظیم و انس گرفتن با او.[۲]

زیارت اهل قبور، با حضور در محل دفن آنان به‌قصد بزرگداشت ایشان و سلام دادن بر آنان تحقق می‌یابد[۳] و روایات زیادی در باب زیارت قبر پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌وآله) در منابع روایی اهل سنت نیز وجود دارد.[۴] در منابع حدیثی شیعه هم روایات فراوانی درباره زیارت قبر پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌وآله) و اهل‌بیت(علیهم‌السلام) موجود است.[۵] بخشی از روایات مربوط به زیارت قبور که منابع شیعه و اهل سنت نقل شده به اهمیت و ثواب و چگونگی زیارت اشاره دارند.

اربعین چه روزی است؟
شیخ طوسی در کتاب «مصباح المتهجد» درباره روز بیستم صفر می‌نویسد: «اربعین روز بیستم صفر، همان روزی است که اهل‌بیت امام حسین(علیه‌السلام)، یعنی کاروان اسرا، از شام به مدینه مراجعت کردند. همچنین جابر بن عبدالله انصاری، صحابی رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله)، در این روز از مدینه به کربلا رسید تا به زیارت قبر امام حسين(علیه‌السلام) بشتابد و او نخستین شخص _ غیر از اهل‌بیت(علیهم‌السلام) _ بود که قبر آن حضرت را زیارت کرد. در این روز زیارت امام حسين(علیه‌السلام) مستحب است و این زیارت، همانا خواندن زیارت اربعین است».[6] با توجه به این مطلب در این روز اهل‌بیت(علیهم‌السلام) که از سفر اسارت شام باز می‌گشتند و همچنین جابر بن عبدالله انصاری به زیارت قبر امام حسین(علیه‌السلام) رفتند. علاوه بر این دو مورد، مطابق روایتی که محدث بزرگ شیعه شیخ صدوق در کتاب امالی خود نقل کرده است، سر مبارک امام حسین(علیه‌السلام) هنگام بازگشت از شام توسط امام سجاد(علیه‌السلام) به پیکر مطهر حضرت ملحق شد.[7]

استحباب زیارت در روز اربعین
همان‌طور که گذشت شیخ طوسی زیارت امام حسین(علیه‌السلام) در این روز را مستحب دانست و دلیل این استحباب را روایت امام عسکری(علیه‌السلام) ذکر می‌کند که حضرت فرمود: «مؤمن پنج علامت دارد؛ 1- خواندن 51 رکعت نماز در شبانه‌روز [یعنی مجموع نمازهای واجب و مستحب]. 2- زیارت اربعین 3- به‌دست کردن انگشتری در دست راست 4- برآمدن پیشانی در اثر سجده 5- بلند خواندن "بسم‌الله الرحمن‌الرحیم"».[8] شیخ طوسی در ادامه متن زیارتی را که امام صادق(علیه‌السلام) به یکی از شیعیان آموخت نقل می‌کند.[9]

سخن آخر
همان‌طور که ملاحظه شد زیارت، یکی از اعمال عبادی مسلمانان است که از زمان نبی گرامی اسلام(صلی‌الله‌وعلیه‌آله) رواج داشته و از مباحث اعتقادی مسلمانان است. مطابق روایات موجود در روز اربعین سه اتفاق مهم رخ داد؛ اول: ملحق شدن سر مطهر امام حسین(علیه‌السلام) به بدن شریف توسط امام سجاد(علیه‌السلام)، دوم: زیارت قبر حضرت توسط اهل‌بیت(علیهم‌السلام)، سوم: زیارت قبر امام حسین(علیه‌السلام) توسط جابر بن عبدالله انصاری صحابی پیامبر (صلی‌الله‌وعلیه‌آله). همچنین در روایات امام صادق و امام حسن عسکری(علیهماالسلام) به زیارت در این روز سفارش شده است.

برای مطالعه بیشتر به کتاب «تحقيق درباره اولین اربعين حضرت سيدالشهدا(عليه السلام)» اثر سید محمد علی قاضی طباطبایی مراجعه فرمایید.  

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
پی‌نوشت:
[1]. لسان العرب، ابن منظور، تصحیح جمال الدین میر دامادى، دار الفکر للطباعه و النشر و التوزیع- دار صادر، چاپ سوم، بیروت، ۱۴۱۴ق، ج4، ص335-333؛/ و التحقیق فی کلمات القرآن الکریم،‏ حسن مصطفوی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ اول، تهران، ۱۳۶۸ش، ج4، ص335-364.
[2]. همان، ص364.
[3]. الدروس الشرعیه، شهید اول، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم، چاپ دوم، قم، 1417ق، ج2، ص23.
[4]. شفاء السقام فی زیارة خیر الانام، تقی الدین سبکی، نشر مشعر، چاپ چهارم، تهران، 1419ق، ص65 به بعد.
[5]. بحارالانوار الجامعه لدررِ اخبار الائمة الاطهار، علامه مجلسی، ‏تصحیح جمعى از محققان‏، دار إحیاء التراث العربی‏، چاپ دوم، بیروت‏، ۱۴۰۳ق، ج۹۷، ص۱۰۰ تا پایان ج۹۹.
[6]. مصباح المتهجّد و سلاح المتعبّد، شیخ طوسی، ناشر: مؤسسة فقه الشيعة، چاپ اول، بیروت، 1411ق، ج2، ص878.
[7]. امالی، شیخ صدوق، ناشر: كتابچى، چاپ ششم، تهران، 1376ش، ص168-167.
[8]. مصباح المتهجّد و سلاح المتعبّد، همان، ص788-787.
[9]. همان، ص790-788.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.