فهم ناقص از آیات قرآن

04:10 - 1395/03/09
facenema
قرائت غلط وهابیت

یکی از شبهاتی که از سوی وهابیت مطرح می شود، و به واسطه آن سعی در مشرک جلوه دادن تشیع دارند، مساله توسل است.
از جمله آیاتی که شیعیان برای استدلال و جواز بر معنای توسل از آن استفاده می نمایند؛ آیه شریفه 35 مائده است.
«یا أَيُّهَا الَّذِينَ‌ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ‌ وَ ابْتَغُوا إِلَيْهِ‌ الْوَسِيلَةَ وَ جَاهِدُوا فِي‌ سَبِيلِهِ‌ لَعَلَّکُمْ‌ تُفْلِحُونَ‌ [المائده/35] ای کسانی که ایمان آورده‌اید! از (مخالفت فرمان) خدا بپرهیزید! و وسیله‌ای برای تقرب به او بجوئید! و در راه او جهاد کنید، باشد که رستگار شوید!» 
و اما اشکالی که وهابیت بر این آیه شریفه گرفته اند را مختصرا بیان می کنیم:

بیان اشکال:
آیه شریفه خطاب به مومنین است. و پیامبر اکرم نیز جزء اولین مومنین به شمار می رود.حال چگونه ممکن است که خداوند متعال از پیامبر اکرم خواسته باشد که به خودش[پیامبر] توسل جوید.
بنابراین باید مصداق و معنای "وسیله"  در آیه شریفه چیز دیگری باشد. که با استناد به روایات و آیه شریفه 153 بقره، این وسیله منحصر در نماز و روزه است.
«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اسْتَعِينُواْ بِالصَّبْرِ وَالصَّلاَةِ إِنَّ اللّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ[بقره/153]

پاسخ:
برای پاسخ لازم است ابتدا معنای لغوی این کلمه را بررسی کنیم:
تعریف لغوی وسیله:
کلمه "وسیله" در آیه شریفه معنای وسیعی دارد:
در کتاب لسان العرب که از معتبرترین منابع لغوی است، می خوانیم:
« و الوسیله ما یتقرّب به الى الغیر
و وسیله به معناى چیزى است که انسان به کمک آن به چیز دیگرى نزدیک مى شود» [1]
همچنین در کتاب مصباح اللغه:
«الوسیله ما یتقرّب به الى الشىء و الجمع الوسایل
وسیله چیزى است که انسان با آن به چیز دیگر یا شخص دیگر نزدیک مى شود و جمع «وسیله» هم «وسایل» است»[2]
بنابراین با توجه به معنای لغوی؛ "وسیله" معنای عام و وسیعی دارد
و منحصر در ائمه اطهار و پیامبر اکرم صلوات الله علیه و آله نیست. و هر کاری که موجب تقرب انسان به خدا شود را شامل می شود؛ همچون: نماز، روزه، زکات، اعمال صالحه،صله رحم و... که البته جزیی از این موارد پیامبر و ائمه اطهار علیهم السلام نیز می باشد.

معنا و مصادیق عام وسیله در آیات و روایات:
البته برای تایید و اثبات این معنا که کلمه وسیله معانی دیگری غیر از نماز و روزه را نیز در بردارد، می توان مختصرا به دو مورد زیر اشاره کرد:

1: وسیله قرار دادن یعقوب نبی از سوی فرزندان نزد خدا
«قالوا یابانا استغفر لنا ذنوبنا انا کنا خاطئین؛ [یوسف/97] گفتند پدر! از خدا آمرزش گناهان ما را بخواه که ما خطاکار بودیم»
همچنانکه در آیه فوق مشهود است، فرزندان یعقوب برای آمرزش گناهان خویش نزد خدای متعال، از پدر بعنوان وسیله ایی برای تقرب به خدا استفاده می کنند.

2:  وسیله قرار دادن پیامبر جهت بخشش گناهان:
« وَ لَوْ اَنَّهُمْ اِذْ ظَّلَمُوا اَنْفُسَهُمْ جاءُوکَ فَاسْتَغْفَرُوا اللّهَ وَ اسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللّهَ تَوّاباً رَحِیْماً[نساء/64] (اگر آنها هنگامى که به خویشتن ستم کردند [و مرتکب گناهى شدند] به سراغ تو مى آمدند و از خداوند طلب عفو و بخشش مى کردند و تو نیز براى آنها طلب عفو مى کردى، خدارا توبه پذیر و رحیم مى یافتند»

 3: بیان بهترین وسایل
در روایتی از امام علی علیه السلام می خوانیم:
«بهترین چیزى که به وسیله آن مى توان به خدانزدیک شد، ایمان به خدا، پیامبر او و جهاد در راه خدااست که قلّه کوهسار اسلام است، و همچنین کلمه اخلاص (لا اِلهَ اِلاَّ اللّه) که همان فطرت توحیداست، و بر پا داشتن نمازکه آیین اسلاماست، و زکات که فریضه واجبه است، و روزهماه رمضان که سپرى است در برابر گناهو کیفرهاى الهى، و حجو عُمره که فقر و پریشانى را دور مى کند و گناهان را مى شوید، و صله رحم که ثروت را زیاد و عمر را طولانى مى کند، انفاق هاى پنهانى که جبران گناهان مى نماید و انفاق آشکار که مرگ هاى ناگوار و بد را دور مى سازد و کارهاى نیک که انسان را از سقوط نجات مى دهد»[3]
با بیان توضیحات فوق؛ بنابراین مانعی ندارد که خطاب به پیامبر اکرم سایر اعمال دیگر باشد و خطاب به مومنین جمیع مصادیق مفهوم وسیله.

نتیجه آنکه؛ افرادی که آیه شریفه را فقط به بعضی از این مفاهیم منحصر کرده اند، در اصل دلیلی عقلی و شرعی مستدلی بر این اختصاص ندارند؛ چرا که همانطور که بیان شد "وسیله" مفهومی وسیع دارد و شامل هر چیزی که موجب تقرب شود را شامل میگردد.
و دلیلی بر اینکه معنای ان منحصر در نماز و روزه شود، وجود ندارد؛ بلکه بالعکس نتیجه غور در آیات و روایات و همچنین کتب لغتی معتبر، مفهوم عام  این کلمه را تایید می کند.
توصیه می شود برای درک مفاهیم دینی، تنها به چند آیه و یا روایت بسنده نشود، چرا که با استقراء ناقص در آیات و روایات نتیجه ی مطلوبی بدست نخواهد آمد.

پی نوشت:
[1]. لسان العرب
[2]. مصباح اللغه
[3]. نهج البلاغه،خطبه 110

برای مطالعه بیشتر:
ر.ک: کتاب شیعه پاسخ میدهد، آیت الله مکارم

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
Image CAPTCHA
متن تصویر را در کادر وارد نمائید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.
Online: 284