چند مورد از حقوق شرعی پدر

09:58 - 1395/02/01
facenema

چکیده: از امام باقر (علیه السلام) نقل است که «پیامبر (صلی الله و علیه و آله) خطاب به مردی فرمود: "أَنْتَ‏ وَ مَالُکَ‏ لِأَبِیکَ‏" و -اما با وجود چنین حدیثی- من دوست نمی‌دارم پدر از اموال فرزند بردارد، مگر در آنچه بدان نیاز مبرم دارد...»

حق پدر

داستان احترام به پدر و رعایت حقوق این شخصیت شاید در این روزگار کمی مظلوم واقع شده است و با توجه به اعتقاد ما به تقیدات مذهبی اما در بین این قشر هم، معمولا پدر مورد کم لطفی قرار می گیرد.
درباره حقوق پدر روایات فراوانی وجود دارد که به یکی از آنها اشاره می کنم و به تبیین این روایت و محدوده حقوق پدر بپردازم.

روایت معروفی از پیامبر اکرم (صلی الله و علیه و آله) وجود دارد که خطاب به فردی فرمود: «أَنْتَ‏ وَ مَالُکَ‏ لِأَبِیک ‏[1] یعنی تو و اموالت برای پدرت می‌باشی». با اینکه این روایت مشهور در بین شیعه و سنی است، اما نباید برداشتی کلی از این روایت داشت. به بیان دیگر؛ این‌که تمام اموال فرزند برای پدر بوده و او می‌تواند همه دارائی‌های فرزندش را بدون اجازه، صاحب شود، مدلول این روایت نیست و همان‌گونه که در ارث، تمام اموال به پدر نمی‌رسد، در زمان حیات نیز نمی‌توان همه اموال پسر را برای پدر دانست.
مطلب فوق توسط روایاتی تأیید می‌شود:
شخصی از امام صادق (علیه السلام) پرسید: آیا از مال فرزند بر پدر چیزى حلال است؟ آن‌حضرت فرمود: «در صورتى که چاره‌اى نداشته باشد به‏ اندازه خوراکش آن هم بدون زیاده‌روى اشکالى ندارد»، آن شخص پرسید: پس مقصود از این کلام رسول خدا که فرمود: «أنت‏ و مالک‏ لأبیک‏» چیست؟ امام (علیه السلام) فرمود: «موضوع این بود که فرزندى پدرش را به شکایت نزد رسول خدا (صلی الله و علیه و آله) آورد و گفت: یا رسول اللَّه، این پدر من است و در میراث مادرم به من ستم کرده، پدر گفت: من آن‌را هزینه زندگى هر دویمان کرده‌ام، این‌جا بود که رسول خدا (صلی الله و علیه و آله) فرمود: تو و اموالت از آن پدرت می‌باشد و پدر مالى نداشت تا رسول خدا (صلی الله و علیه و آله) بستاند و به فرزند دهد، آیا به نظر تو آن‌حضرت باید پدر را براى این ادعای پسرش به زندان می‌افکند؟!». [2]
پس در اینکه پدر به اندازه عادی و در حد نیاز در اموال پسر سهم دارد، جای تردید نیست.
از امام باقر (علیه السلام) نقل است که «پیامبر (صلی الله و علیه و آله) خطاب به مردی فرمود: "أَنْتَ‏ وَ مَالُکَ‏ لِأَبِیکَ‏" و -اما با وجود چنین حدیثی- من دوست نمی‌دارم پدر از اموال فرزند بردارد، مگر در آنچه بدان نیاز مبرم دارد...» [3]
پس در صورت نیاز پدر حق برداشت از اموال پسر رادارد و این خود بسیار مهم است زیرا خداوند این حق را برای فرزند حتی در ضرورت قرار نداده است.

چند مورد از حقوق و اختیارت شرعی پدر

س: فرموده اید سفر فرزند در صورت نهی پدر، جزء سفرهای حرام است. آیا این مسئله شامل سفرهای زیارتی (مشهد) نیز می شود یعنی تحت هر شرایطی اذن پدر لازم است؟ لطفا حدود حکم را توضیح دهید.
ج: اگر پدر به خاطر انجام این سفر مستحب، اذیت و آزار شود چنین سفری جایز نیست ولی اگر سفر لازمی باشد مانعی ندارد.

س: در صورتی که پدر الزام کند که فرزند پسر به نماز جماعت برود حکم چیست؟
ج: الزام پدر تاثیری ندارد ولی اگر ترک کردن جماعت از ناحیه پسر باعث اذیت و آزار پدر گردد باید آن را به مقداری که موجب عسر و حرج نمی شود انجام داد.

س: آیا اطاعت از پدر در ترک مستحبّ، یا انجام مکروه، واجب است؟
ج: اگر مخالفت با آن، موجب ایذاى وى گردد، واجب الاطاعه است.

س: پدر بنده در زمان حیات، مرتکب بسى خطاها شده است و بنده ایشان را ظالم یا فاسد یا مى دانم و ایشان را مستحقّ هیچ گونه امر خیرى نمى بینم و هیچ گونه حقّى را بر گردن خود نمى دانم و تا بحال نیز هیچ امر خیرى براى ایشان انجام نداده ام، تکلیف بنده چیست؟
ج: پدرتان هر کارى کرده است فعلا از دنیا رفته و دست او کوتاه است و چون مسلمان و شیعه على بن ابى طالب (علیه السلام) بوده، سزاوار ترحّم مى باشد. از خداوند براى او آمرزش بطلبید و بدانید پدر اگر فاسق هم باشد باز بر فرزند حقوقى دارد، امید است خداوند همه ما را ببخشد و بیامرزد. [4]

مطالعه بیشتر: حق والدین، سایت آیت الله مکارم شیرازی.

-----------------------------------------------------
پی نوشت:
[1]. منابع شیعه: شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا(ع)، محقق، مصحح، لاجوردی، مهدی، ج 2، ص 96، تهران، نشر جهان، چاپ اول، 1378ق؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج 5،‌ ص 136، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق.
منابع  اهل تسنن: قرشی شافعی، أبو عبد الله محمد بن إدریس، مسند الإمام الشافعی، ج 3، ص 83، کویت، شرکة غراس للنشر و التوزیع، چاپ اول، 1425ق.
[2]. «قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مَا يَحِلُّ لِلرَّجُلِ مِنْ مَالِ وَلَدِهِ قَالَ قُوتُهُ بِغَيْرِ سَرَفٍ إِذَا اضْطُرَّ إِلَيْهِ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ فَقَوْلُ رَسُولِ اللَّهِ ص لِلرَّجُلِ الَّذِي أَتَاهُ فَقَدَّمَ أَبَاهُ فَقَالَ لَهُ أَنْتَ‏ وَ مَالُكَ‏ لِأَبِيكَ فَقَالَ إِنَّمَا جَاءَ بِأَبِيهِ إِلَى النَّبِيِّ ص فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا أَبِي وَ قَدْ ظَلَمَنِي مِيرَاثِي مِنْ أُمِّي فَأَخْبَرَهُ الْأَبُ أَنَّهُ قَدْ أَنْفَقَهُ عَلَيْهِ وَ عَلَى نَفْسِهِ فَقَالَ أَنْتَ‏ وَ مَالُكَ‏ لِأَبِيكَ وَ لَمْ يَكُنْ عِنْدَ الرَّجُلِ شَيْ‏ءٌ أَ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ ص يَحْبِسُ الْأَبَ لِلِابْنِ» شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، ج 3، ص 177، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، 1413ق.
[3]. «قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع وَ مَا أُحِبُّ لَهُ أَنْ يَأْخُذَ مِنْ مَالِ ابْنِهِ إِلَّا مَا احْتَاجَ إِلَيْهِ مِمَّا لَا بُدَّ مِنْهُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَ‏ لا يُحِبُّ الْفَسادَ» الكافي، كلينى، محمد بن يعقوب‏، تاريخ وفات مؤلف: 329 ق‏، محقق / مصحح: غفارى على اكبر و آخوندى، محمد، موضوع: كتب اربعه‏، زبان: عربى‏، تعداد جلد: 8، ناشر: دار الكتب الإسلامية، مكان چاپ: تهران‏، سال چاپ: 1407 ق‏، ج5، ص135.
[4]. سایت آیت الله مکارم شیرازی.

نظرات

تصویر ناشناس
نویسنده ناشناس در

شرمنده متن رو نخوندم...اما عکس بنظرم عالی بود....اتفاقا چن روز پیش پدر یکی از اقوام مریض شد پسرش تو خونه پدر ،مادرش دارن زندگی میکنن ،،،پدر رو نبرد دکتر...تا بقیه بچه ها بیان ببرن ....
من خیلی از اون موقع تا حالا دلم گرفت....
خدا کمک فقط باید بکنه که ما جزو کسی بشیم که خدمت از دل و جون به پدر و مادر بکنیم......

تصویر مرتضی باقری

سلام

ممنون

دعا کنیم این توفیق را داشته باشیم

تصویر ططططططططططططططططط
نویسنده ططططططططططططططططط در

سلام ! گزارش سایت شما رو در اخبار ساعت 14 دیدم، موفق باشید!!yes

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
Image CAPTCHA
متن تصویر را در کادر وارد نمائید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.
Online: 116