وظیفه سنگین عالمان دینی

10:22 - 1393/09/17
چکیده: علاوه بر تبلیغ و روشنگری احکام و عقائد اسلامی و دفع شبهاتی، وظیفه اجتهاد در دین از جمله وظایف سنگین عالمان و فقیهان اسلامی به حساب می‌آید وظیفه سنگینی که به موجب آن احکام و دستوراتی که برگرفته از مبانی شرعی و عقلی است برای عموم مردم بیان مشخص می‌شود ولی این مطلب نیز به معنای اضافه کردن چیزی به دین مبین اسلام محسوب نمی‌شود.
طلبه

رهروان ولایت ـ سوال: چند وقتی هست که سوالی ذهن من رو به خود مشغول کرده؛ امیدوارم بتوانید در این خصوص به اینجانب کمک کنید؛ و آن اینکه  آیا عالمان دینی می توانند چیزی را به اسلام اضافه یا حذف نمایند؟ نقش آنها در احیای دین چیست؟

ضمن تقدیر و تشکر از شما پرسشگر گرامی

در خصوص سوالی که مطرح کردید؛ می توان این چنین جواب داد که عالمان دینی تنها مبلغان و مروجان فرهنگ مبین اسلامی هستند؛ که نمی‌توانند هیچ گونه دخل و تصرفی از جانب خود در شریعت پاک اسلامی داشته باشند کما اینکه در روایتی این چنین نقل شده است:

 « عَنْ زُرَارَةَ قَال‏ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع- عَنِ الْحَلَالِ وَ الْحَرَامِ‏ فَقَالَ حَلَالُ مُحَمَّدٍ حَلَالٌ أَبَداً إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَ حَرَامُهُ حَرَامٌ أَبَداً إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَة؛[1] زرارة گويد از امام صادق (علیه السلام) راجع بحلال و حرام پرسيدم، فرمود: حلال محمد هميشه تا روز قيامت حلالست و حرامش هميشه تا روز قيامت حرام، غير حكم او حكمى نيست‏»  

از این رو نمی‌توان ادعا نمود که عالمان دین چیزی را به دین اضافه نموده یا اینکه آن را فربه کرده باشند؛ بلکه هر آنچه در پیش روی ما به منزله فربه شدن دین قلمداد می‌شود، در واقع شرح و توضیح و استخراج مبانی و احکامی است که ریشه و اساس آن در دستورات اولیه دین مبین اسلام می‌باشد؛ از این رو حتی اگر در دین روشنی و یا وضوح بیشتری در احکام و دستورات دین دیده می‌شود، همه و همه مدیون و وام دار رهنمودهای ارزشمند حضرات معصومین (علیهم السلام)یا سنت صحیح آنها می‌باشد. حتی در مسائل جدید یا مستحدثه نیز فقیهان و عالمان مسلمان، خود را از منابع اولیه و اصلی اسلامی یعنی قرآن و سنت بی نیاز نمی‌یابند.

اما در خصوص وظیفه و نقش عالمان دین  می‌توان گفت که علاوه بر تبلیغ و روشنگری احکام و عقائد اسلامی و دفع شبهات، وظیفه اجتهاد در دین از جمله وظایف  سنگین عالمان و فقیهان  اسلامی به حساب می‌آید وظیفه سنگینی که به موجب آن  احکام و دستوراتی که برگرفته از مبانی شرعی و عقلی است؛ برای عموم مردم   مشخص می‌شود؛ ولی این مطلب نیز به معنای اضافه کردن چیزی به دین مبین اسلام محسوب نمی‌شود. برای روشن تر شدن موضوع به تعریفی که  علامه شهید مطهری در خصوص اجتهاد بیان داشته‌اند اشاره می‌کنیم:

شهید مطهری می‌گوید: «اجتهاد به طور سربسته به معنای صاحب‌نظر شدن در امر دین است، ولی صاحب‌نظر بودن و اعمال نظر کردن در امور دینی از نظر ما که شیعه هستیم دو گونه است؛ مشروع و ممنوع؛ که ممنوع آن است که مجتهد حکمی را که در کتاب و سنّت نیست با فکر خودش و رأی خودش وضع کند، این را در اصطلاح «اجتهاد به رأی» می‌گویند. این اجتهاد از نظر شیعه ممنوع است؛ و معنای صحیح اجتهاد یعنی به کار بردن تدبّر و تعقّل در فهم ادلة شرعیه، که البته احتیاج دارد به یک رشته علوم که مقدمه شایستگی و استعداد تعقّل و تدبّر صحیح و عالمانه می‌باشند.»[2]

بنا برآنچه از مطالب بالا بیان شدن به روشنی می‌توان اذعان داشت که نقش عالمان دینی در فرهنگ اسلامی در مرتبه اول حفظ و نگهداری معارف و مفاهیم دینی از تحریف و شبهاتی است که معاندین در دین روا میدارند و در ثانی تبلیغ و ترویج فرهنگ غنی اسلامی در بین توده مردم و آشنا کردن آنها با آن معارف زیبایی اسلامی است.

___________________

[1].الكافي (ط - الإسلامية) ؛ ج‏1 ؛ ص58.

[2].مجموعه آثار، ج۲۰، ص۱۶۴ـ۱۶۷.

امتیاز: 
No votes yet

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.
Online: 274