فطرت الهی، خیر حقیقی را به انسان می نمایاند

07:00 - 1396/08/22

این‌که در روایات آمده که بهشت در لابلای سختی‌هاست، با آیاتی که انسان را دارای فطرت الهی می‌داند منافاتی ندارد؛ زیرا اولا بین گرایش و عمل تلازمی نیست و ثانیا: انسان مریض خوبی‌ها را بد و بدی‌ها را خوب می‌پندارد.

الفطرة

سوالی که گاهی مطرح می‌شود این است که: در روایات وارد شده است که بهشت در لا به لای ناراحتی‌ها و سختی‌ها و دوزخ در لا به لای شهوات و لذات پیچیده شده است».[1] اگر بهشت با مکروهات انسانی و جهنم با خواستنی‌های شدید انسان پیچیده شده؛ با فطرت الهی انسان که در قرآن بیان شده و منطقا با وجود این فطرت، انسان باید به انجام طاعات و عبادات میل و رغبت داشته باشد، چگونه قابل جمع است؟ 

در پاسخ باید گفت: اولا: بین میل فطری و عمل تلازم همیشگی وجود ندارد، یعنی ممکن است کسی میل و گرایشی داشته باشد، اما مطابق آن عمل نکند. به عنوان مثال همه‌ ما دوست داریم که مثلا ماهیانه حقوق 100 میلونی داشته باشیم، اما به دلیل این‌که تحقق این هدف در گرو امور زیادی است و کار دشواریست، تلاش لازم برای رسیدن به این هدف را انجام نمی‌دهیم. یا این‌که بدون شک همه ما دوست داریم با سواد شویم و همه علوم را بداینم و اصولا داناشدن میل فطری ماست و هیچ کس جهل و نادانی را دوست ندارد، اما رسیدن به دانایی، تلاش و کوشش و زحمت می‌خواهد که همه مردم این جدیت را ندارند و مراتب بالای علمی را طی نمی‌کنند. دین خدا نیز همین‌گونه است، یعنی فطرت انسانی به سمت خدا میل و گرایش دارد، اما در عمل ممکن است انجام اعمالی که ما را به خدا می رساند، دشوار باشد و لذا انسان به آن تن ندهد.

ثانیا: خداوند انسان را مختار قرار داده است. یعنی انسان به گونه‌ایست که همیشه بر سر دو راهی خیر و شر است. خداوند از یک سو، انسان را دارای فطرت الهی قرار داد که این فطرت، انسان را به خوبی‌های دعوت می‌کند و از سوی دیگر، شیطان و نفس اماره را در درون انسان قرار داد تا بدی‌ها را زینت داده و برای انسان خوب جلوه دهند.

هر چه این فطرت الهی راسخ‌تر شود و انسان در پرورش آن بکوشد، خوبی‌های واقعی و حقیقی را درست درک می‌کند و هر چه این فطرت کم رنگ شود، امور بد در نظر انسان زیبا جلوه می‌کند و انسان مصداق خوبی را اشتباه می‌گیرد و به امور زمینی و شهوات، به خیال این‌که سعادت و خیرش در آن است، میل پیدا می‌کند.

از آن‌جا که توده‎ی انسان‌ها با محسوسات سر و کار دارند و این شهوت‌ها نیز لذت‌های زودگذر را به همراه دارد و برای ذائقه بشری، لذت‌های زودگذر مناسب است، نوع انسان‌ها میل به شهوات دارند. مانند حال کسی که مریض است که اگر بهترین غذا هم به او داده شود، دوست ندارد. اما کسی که بر فطرت الهی باقی مانده است و از عواقب و حقیقت گناه آگاهی دارد، هیچ‌گاه این شهوات برای او لذت بخش نیست و انجام عبادات و ترک محرمات برای چنین فردی، نه تنها دشوار نیست، بلکه لذت بخش نیز می‌باشد؛ زیرا این افراد در انتخاب مصداق خوبی دچار اشتباه نمی‌شوند.

 بنابراین می‌توان گفت: این‌که در روایات آمده است که بهشت در لابلای سختی‌ها و دوزخ در لابلای شهوات و خواستنی‌ها پیچیده شده است، ناظر به حال توده مردم است.

________________________________
پی‌نوشت
[1]. نهج البلاغة(للصبحي صالح)، شريف الرضى، هجرت‏، قم‏، چاپ اول، 1414 ق‏، خطبه 176، ص251.

امتیاز: 
No votes yet

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.
Online: 312