انتخاب ریاست طلبان، ممنوع

11:53 - 1396/02/22
facenema
ریاست طلبی

یکی از صفاتی که به هیچ عنوان نباید در یک مدیر یا مسئول باشد؛ ریاست طلبی و حب مقام است. چنین فردی هم خود را نابود می‌کند هم زیردستان و هوادارانش را. چگونه ممکن است از یک فردی که قدرت طلب یا ریاست طلب است انتظار داشته باشیم خطوط قرمز را رعایت کند یا در احکام و کارهایش، هدفی جز خدمت به محرومان و نیازمندان نداشته باشد؟
به دلیل مفاسد ریاست طلبی است که در احادیث در کنار هلاکت ذکر شده و امام علی(علیه‌السلام) حتی فخر فروشی یا افتخار به ریاست را آفت ریاست و مسئولیت عنوان کرده و فرمودند: «آفَةُ الرِّئَاسَةِ الْفَخْر؛ آفت ریاست، افتخار کردن است.» (عيون الحكم و المواعظ، ليثى، ص۱۸۱)

موسم انتخابات ریاست جمهوری رسیده است و یکی از دغدغه‌ها، انتخاب اصلح است. برای این انتخاب و پیدا کردن بهترین گزینه از بین نامزدها، بررسی اخلاق، رفتار و برنامه‌های یک نامزد، بسیار لازم و ضروری است. مناظره‌ها، گفتگوهای یک طرفه یا دو طرفه، امکانات خوبی را برای یافتن اصلح در اختیار مردم قرار می‌دهد. یکی از شاخصه‌هایی که باید مورد بررسی قرار بگیرد و به آن توجه شود؛ میزان ریاست طلبی افراد است و اینکه آیا این شخص با هدف کسب قدرت آمده یا تمام تلاشش برای به دست آوردن منصب ریاست جمهوری است یا آنکه دغدغه خدمت در سر دارد؟ توجه به این مهم که جنگ، جنگ قدرت است یا جنگ خدمت، خیلی اهمیت دارد. اهمیتی که برخاسته از آیات قرآن و روایات متعدد است. در این یادداشت به برخی از احادیث، در موضوع ریاست طلبی می‌پردازیم.

ریاست در دو نوع
ریاست دو نوع پسندیده و ناپسند دارد. نوع پسندیده آن را می‌توان در روش و منش حضرت یوسف(علیه‌السلام) دید. حضرت وقتی با پیشنهاد پادشاه مصر روبرو شد؛ فرمود: «قَالَ اجْعَلْنِي عَلَى خَزَائِنِ الْأَرْضِ إِنِّي حَفِيظٌ عَلِيمٌ[یوسف/۵۵] گفت مرا بر خزانه ‏هاى اين سرزمين بگمار كه من نگهبانى دانا هستم.» در این آیه می‌بینیم که حضرت یوسف، مسئولیت را براساس توانایی‌هایش پذیرفته و در کنار آن به امانتداری اشاره کرده و متعهد شده است. انگیزه این پیامبر الهی برای پذیرش مسئولیت، تلاش برای نجات جان مردم از قحطی و خشکسالی بود تا در کنار آن و به وسیله محبوبیتی که کسب می‌کند؛ یکتاپرستی را نیز ترویج کرده و خرافات را بزداید. در انگیزه‌های حضرت یوسف، هیچگاه تکبر، عجب، بی‌اخلاقی و تلاش برای کسب قدرت دیده نمی‌شود.
امام علی(علیه‌السلام) نیز انگیزه و علت پذیرش حکومت را اینگونه بیان کردند: «أَمَا وَ الَّذِي فَلَقَ الْحَبَّةَ وَ بَرَأَ النَّسَمَةَ لَوْ لَا حُضُورُ الْحَاضِرِ وَ لُزُومُ الْحُجَّةِ بِوُجُودِ النَّاصِرِ وَ مَا أَخَذَ اللَّهُ عَلَى وُلَاةِ الْأَمْرِ أَنْ لَا يُقَارُّوا عَلَى كِظَّةِ ظَالِمٍ وَ لَا سَغَبِ مَظْلُومٍ، لَأَلْقَيْتُ حَبْلَهَا عَلَى غَارِبِهَا، وَ لَسَقَيْتُ آخِرَهَا بِكَأْسِ أَوَّلِهَا، وَ لَأَلْفَوْا دُنْيَاهُمْ أَهْوَنَ‏ عِنْدِي مِنْ عَفْطَةِ عَنْز[۱] هان! به خدایی كه دانه را شكافت، و انسان را به وجود آورد، اگر حضور حاضر، و تمام بودن حجت بر من به خاطر وجود یاور نبود، و اگر نبود عهدی كه خداوند از دانشمندان گرفته كه در برابر شكمبارگی هیچ ستمگر و گرسنگی هیچ مظلومی سكوت ننمایند، دهنه شتر حكومت را بر كوهانش می‌انداختم، و پایان خلافت را با پیمانه خالی اولش سیراب می‌كردم،  آن وقت می‌دیدید كه ارزش دنیای شما نزد من از اخلاط دماغ بز كمتر است!» در این سخن نورانی، حضرت پس از ذکر سوگند به خداوند بیان داشتند که علت پذیرش ریاست و مسئولیت تنها برای مقابله با ستمگر و کمک به مظلوم بوده و بر اساس اقبال مردمی، به درخواست‌ها جواب مثبت دادند. در انتها نیز حضرت امیرالمؤمنین(علیه‌السلام) با تشبیهی خاص، طلب دنیا را به کل از خود دور کردند و آن را بی‌ارزش تر از آب بینی یک حیوان دانستند.
اما همگان اینگونه نیستند؛ برخی کاملاً بر خلاف سیره پیامبران و اولیاء الله، به ریاست طلبی رو می‌آورند و میلیاردها خرج می‌کنند تا یک پست و عنوان موقتی را کسب کنند. اینان هدفی جز طلب دنیا برای دنیا ندارند.

ریاست طلبی در قرآن و حدیث
اگر قدرت و پست و مقام هدف باشد و به عنوان وسیله‌ای برای خدمت به محرومان و نیازمندان استفاده نشده و از آن برای تعالی اسلام و مسلمین بهره گرفته نشود؛ ریاست طلبی ناپسند رخ داده که در آیات و احادیث به شدت نهی شده است. خداوند در قرآن فرموده است: «تِلْكَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُهَا لِلَّذِينَ لَا يُرِيدُونَ عُلُوًّا فِي الْأَرْضِ وَلَا فَسَادًا وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ[قصص/۸۳] آن سراى آخرت را براى كسانى قرار می‌دهيم كه در زمين خواستار برترى و فساد نيستند و عاقبت خوش از آن پرهيزگاران است.» در این آیه خداوند آسایش و آرامش ابدی در جهان آخرت را برای افرادی بر شمرده که در دنیا دنبال ریاست طلبی و دنیاخواهی نبودند.
ریاست طلبی حد و مرزی ندارد و کار به جایی می‌رسد که مانند فرعون، فرد می‌گوید: «فَقَالَ أَنَا رَبُّكُمُ الْأَعْلَى[نازعات/۲۴] و گفت پروردگار برتر شما منم.» پس باید مراقب بود و به اینگونه افراد میدان نداد. چگونه یک فرد ریاست طلب می‌تواند به فکر خدمت باشد؟ یا چگونه می‌تواند به قانون احترام گذاشته و قانون گریزی نکند؟ آیا پیوستگی‌ای بین ریاست طلبی و پارتی بازی و ویژه‌خواری، وجود ندارد؟
از این روست که در احادیث ریاست طلبی و هلاکت در کنار یکدیگر قرار گرفته و حضرت امام صادق(علیه‌السلام) درباره آن فرمودند: «مَنْ طَلَبَ الرِّئَاسَةَ هَلَك‏[۲] کسی که ریاست طلب است؛ نابود است.» و نه تنها آنکه خودش هلاک است؛ بلکه همراهانش نیز نابود می‌شوند و درباره آن باز حضرت امام صادق فرمودند: «إِيَّاكُمْ وَ هَؤُلَاءِ الرُّؤَسَاءَ الَّذِينَ يَتَرَأَّسُونَ فَوَ اللَّهِ مَا خَفَقَتِ النِّعَالُ خَلْفَ رَجُلٍ إِلَّا هَلَكَ وَ أَهْلَك‏[۳] از رئیسانی که ریاست طلب هستند دوری کنید که به خداوند قسم، هرکس پشت سر آنان راه رود، نیست مگر آنکه نابود می‌شود و دیگران را هلاک می‌کند.»

نکته پایانی
دایره قدرت یک فرد قبل از ریاست جمهوری با بعد آن بسیار متفاوت است. باید برای شناخت چنین روحیه ناشایستی در بین افراد، به نشانه‌ها توجه کرد. پرخاشگری، تمسخر مخالف، خروج از خطوط قرمز اخلاقی و شرعی در گفتگوها و مناظره‌ها، بی‌تفاوتی نسبت به برخوردهای غلط و گناه آلود اطرافیان یا هواداران، استفاده از هر وسیله‌ای برای جمع کردن رأی، دادن وعده‌های غیر قابل انجام و... تنها برخی از آن نشانه‌ها هستند. باید مراقب بود که انتخاب این افراد، باعث هلاکت همگانی است. هلاکت و ضرری که از یک گرگ درنده بیشتر است؛ همچنانکه امام رضا(علیه‌السلام) فرمودند: «مَا ذِئْبَانِ ضَارِيَانِ فِي غَنَمٍ قَدْ تَفَرَّقَ رِعَاؤُهَا بِأَضَرَّ فِي دِينِ الْمُسْلِمِ مِنَ الرِّئَاسَةِ[4] دو گرگ گرسنه و درنده در ميان گله گوسفندى كه چوپانان ندارد، زيانمندتر نيستند از زيان رياست در ديانت مسلمان.» وقتی که ریاست طلبی چنین ضررهای سخت و بزرگی به دنبال دارد و دین و دنیای یک فرد مسلمان را تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ آیا نباید به این نشانه‌ها توجه کرد؟

پی‌نوشت
[۱]- نهج البلاغة، شريف الرضي، محمد بن حسين‏، هجرت‏، قم‏، ۱۴۱۴ ق‏، ص۵۰.
[۲]- الكافي، كلينى، محمد بن يعقوب‏، دار الكتب الإسلامية، تهران، ۱۴۰۷ ق‏، ج۲، ص۲۹۷.
[۳]- همان.
[۴]- همان.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
Image CAPTCHA
متن تصویر را در کادر وارد نمائید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.
Online: 232