هدف بعثت پیامبران و ارزشمندی آن

06:51 - 1396/01/31

- هدف بعثت پیامبران تعلیم و تربیت مردم بوده و آنها دغدغه‌ای جز معرفت افزایی نداشتند. آنقدر تعالیم پیامبران حیاتبخش بوده که براساس آیه۱۲۹سوره بقره، حضرت ابراهیم پس از پایان بازسازی خانه خدا، دعا کرده که نسل وی از این موهبت محروم نشوند.

بعثت

هدف بعثت انبیاء را قرآن تعلیم و تربیت معرفی کرده و درباره آن فرموده است: «هُوَ الَّذي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولاً مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ[جمعه/۲] او(خدا) كسي است كه در ميان جمعيت درس نخوانده، رسولي از خودشان برانگيخت كه آياتش را بر آنها مي‌خواند و آنان را تزكيه مي‌كند و به آنان كتاب و حكمت مي‌آموزد.»
اگر تعالیم پیامبران نبود؛ مردم همانطور که در جهالت و گمراهی بودند؛ به همان صورت هم باقی می‌ماندند. مطلبی که قرآن درباره آن فرموده: «وَ إِنْ كانُوا مِنْ قَبْلُ لَفي‏ ضَلالٍ مُبين[جمعه/۲] هر چند پيش از آن در گمراهي آشكاري بودند!»  همانطور که در دوران بعثت پیامبران، منکران، جلوی تبلیغ و دعوت الهی را می‌گرفتند و جز عده اندکی به پیامبران ایمان نمی‌آوردند؛ در این روزگاران نیز مردم با رسمی برگرفته از جهالت گذشته، یا پیرو پیامبران نیستند یا تعالیم آنها را سلیقه‌ای و گزینشی در پیش می‌گیرند.
انحرافات در جهان کنونی علتی جز رها کردن تعالیم و معارف الهی ندارد

بعثت پیامبران برای پرورش روحی و سامان دادن به زندگی دنیوی بوده که در بیان قرآنی از آن با تزکیه و تعلیم یاد شده است. قرآن کریم بعثت پیامبر را در راستای این دو مسئله مهم دانسته و در تعریف خداوند فرموده است: «هُوَ الَّذي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولاً مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ إِنْ كانُوا مِنْ قَبْلُ لَفي‏ ضَلالٍ مُبين[جمعه/۲] او(خدا) كسي است كه در ميان جمعيت درس نخوانده، رسولي از خودشان برانگيخت كه آياتش را بر آنها مي‌خواند و آنان را تزكيه مي‌كند و به آنان كتاب و حكمت مي‌آموزد، هر چند پيش از آن در گمراهي آشكاري بودند!» در این آیه خروج از گمراهی و ضلالت و بهره‌مندی از حکمت و علم، هدف بعثت پیامبران معرفی شده است. می‌دانیم که معرفت و علم نقش تعیین کننده‌ای در میزان ارزشمندی انسان دارد و بین دو دانشمند، آن عالمی که از علم با ارزش‌تری برخوردار شده، ارزشمندتر است. ارزشمندی علم با میزان ارزش آن معلومات و نتایج آن علم دانسته‌اند و درباره آن گفته‌اند: «اَنَّ شَرَفَ‏ الْعِلْمِ‏ بِشَرَفِ الْمَعْلُوم[۱] همانا شرافت و ارزش علم به میزان ارزشمندی معلوم است.» و از آنجا که علم شناخت خدا و معرفت الله، شناخت با ارزش‌ترین معلوم عالم است؛ علم الهی که هدف انبیاست؛ با ارزش‌ترین علوم به شمار می‌آید. پس بودن معلم آن علوم در عصر یک قوم یا رسیدن تعالیم آن آموزگاران به دست دیگران امتیاز عظیم و نعمتی بی‌مانند است.

منت بزرگ خداوند
خداوند در قرآن بعثت پیامبران را منتی از جانب خویش معرفی کرده و فرموده است: «لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلىَ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولًا مِّنْ أَنفُسِهِمْ يَتْلُواْ عَلَيهِْمْ ءَايَاتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ إِن كاَنُواْ مِن قَبْلُ لَفِى ضَلَالٍ مُّبِين[آل عمران/۱۶۴] خداوند بر اهل ايمان منت گذاشت كه از بين آنها پيامبرى از خودشان برانگيخت تا آيات الهى را براى آنها بخواند و پاكشان كند و كتاب و حكمت بياموزد، گرچه پيش از آن در گمراهى آشكار بودند.» این آیه بعثت پیامبر خاتم را با عبارت منّت معرفی کرده که با واژه شناسی آن می‌فهمیم که تنها برای نعمت‌های بزرگ کاربرد دارد[۲]. پس بعثت پیامبر اسلام(صلی‌الله‌علیه‌وآله) از بزرگترين نعمت‌های الهى است و علت بیان این مطلب به خاطر سؤالاتی بود که در ذهن مسلمانان گاهی بروز می‌کند. آنها وقتی با برخی دستورات اسلام روبرو می‌شوند و سختی‌هایی در راه حفظ ایمان و اسلام می‌‍کشند، هدف عالی بعثت را فراموش می‌کنند. از این رو خداوند یادآور شده که بدون بعثت پیامبر، جهان و جهانیان در گمراهی آشکار و بزرگ بود و از نعمت معرفت بهره‌ای نداشت. پس در راه حفظ این نعمت هر اندازه تلاش شود و هر بهایی صرف شود؛ بازهم ناچیز است[۳].
اگر کسی ارزش نعمت بعثت را بداند و نقش آن در سعادت ابدی خویش را بشناسد؛ به هیچ قیمتی حاضر نیست از این نعمت دور مانده یا تعالیم آن را عملیاتی نکند. البته اهمیت بعثت را به طور کامل تنها خداوند و پیامبران می‌شناسند و از این روست که در معرض تعالیم انبیاء بودن، در دعاهای حضرت ابراهیم(علیه‌السلام) برای نسل و ذریه‌اش وجود دارد.

خواسته آگاهان عالم
حضرت ابراهیم(علیه‌السلام) پس از بازسازی کعبه، چنیبن دعا کرد و فرمود: «رَبَّنَا وَابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِكَ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُزَكِّيهِمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ[بقره/۱۲۹] پروردگارا در ميان آنان فرستاده‏ اى از خودشان برانگيز تا آيات تو را بر آنان بخواند و كتاب و حكمت به آنان بياموزد و پاكيزه‏ شان كند زيرا كه تو خود شكست‏ ناپذير حكيمى.»
از آنجا که حضرت ابراهیم با اهمیت بعثت پیامبران آگاه بود؛ چنین دعایی کرده است. ایشان که می‌دانست دوری از تعالیم پیامبران نتیجه‌ای جز گمراهی و ضلالت ندارد؛ برای نسل بعد از خود نیز ارتباط با پیامبران را استدعا داشته است. تعالیمی که حیات واقعی را به انسان می‌بخشد و جز معرفت و عقلانیت دعوت به چیز دیگری نمی‌کند. اما آنچه در این میان مطرح است؛ چرایی غفلت مردم از این گنج بی‌نظیر و نعمت بی‌مانند الهی است؟!

جهالت‌ها از گذشته تا کنون
در کمال تأسف افرادی که از پیامبران پیروی کردند بسیار اندک بودند. آنها حتی امکان تبلیغات آزاد را به پیامبران نمی‌دادند و برخوردهای بدی از خود نشان می‌دادند. مثلاً در قرآن آمده است: «أَلَمْ يَأْتِكُمْ نَبَأُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ قَوْمِ نُوحٍ وَعَادٍ وَثَمُودَ وَالَّذِينَ مِنْ بَعْدِهِمْ لَا يَعْلَمُهُمْ إِلَّا اللَّهُ جَاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَرَدُّوا أَيْدِيَهُمْ فِي أَفْوَاهِهِمْ وَقَالُوا إِنَّا كَفَرْنَا بِمَا أُرْسِلْتُمْ بِهِ وَإِنَّا لَفِي شَكٍّ مِمَّا تَدْعُونَنَا إِلَيْهِ مُرِيبٍ[ابراهیم/۹] آيا خبر كسانى كه پيش از شما بودند قوم نوح، عاد و ثمود و آنانكه بعد از ايشان بودند[و] كسى جز خدا از آنان آگاهى ندارد به شما نرسيده است فرستادگانشان دلايل آشكار برايشان آوردند. ولى آنان دستهايشان را[به نشانه اعتراض] بر دهانهايشان نهادند و گفتند ما به آنچه شما بدان ماموريت داريد كافريم و از آنچه ما را بدان مى‏ خوانيد سخت در شك هستيم.»

سخن نهایی
اگر آن روزها، در مقابل دعوت پیامبران، کافران و منکران دست بر دهان می‌گذاشتند؛ امروزه نیز مردم با آنکه طیف وسیعی از تعالیم الهی پیامبران به دستشان رسیده، آنها را رها کرده و راه و رسم خود پرستی و پیروی از هوا و هوس را در پیش گرفته‌اند. اگر روح ایثار، تعاون و دلسوزی جایش را به خودپسندی و عجب داده، اگر مادیات تمام دنیا را پر کرده و ملاک ارزش انسان‌ها و کشورها را ارزها و اسکناس‌ها تعیین می‌کند، اگر ریشه استعمار نخشکیده و به درختی تنومند بدل شده، اگر خدا را نمی‌توان در چشم‌ها، لبخندها و زندگی‌ها دید، همه و همه سبب دوری از تعالیم پیامبران یا تبعیت سلیقه‌ای از آنهاست. تمام انحراف‌هایی که در جهان، گریبان بشر را گرفته، ریشه در انحرافی دارد که آنان از تعالیم پیامبران پیدا کردند و خود را تسلیم آن مفاهیم نکردند. تعالیمی که سعادت دنیا و آخرت را خداوند تنها و تنها در آن نهفته است.
پی‌نوشت
[۱]- الهداية الكبرى‏، خصيبى، حسين بن حمدان‏، البلاغ‏، بيروت‏، ۱۴۱۹ ق‏، ص۱۵.
[۲]- مفردات ألفاظ القرآن‏، راغب اصفهانى، حسين بن محمد، الدار الشامية، دمشق‏،۱۴۱۲ ق‏، ص۷۷۷.
[۳]- تفسير نمونه، مكارم شيرازى ناصر، دار الكتب الإسلامية، تهران، ۱۳۷۴، ج۳، ص۱۵۸.

امتیاز: 
No votes yet

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.
Online: 235