شهادت دادن بانوان در دادرسی اسلامی

01:01 - 1396/01/27
facenema
گواهی بانوان

دین مبین اسلام، دینی است که تمام احكام و قوانین آن از طرف باری تعالی، بر مبنای مفاسد و مصالح انسان‌ها تشريع شده و بحث مسئولیت‌ها و تکالیف، از مباحثی مدبرانه‌ایست که شریعت اسلامی با دقت نظر خاص به آن پرداخته است.

در بحث قضاوت و قوانین مربوط به دادرسی اسلامی نیز این مساله جریان دارد و حکمی مدبرانه و قانونی بی‌نقص برای آن تشریع شده است. اما با کمال تعجب دیده می شود که برخی افراد نا آگاه یا معاند و وابسطه به استکبار سعی می‌کنند، با مطرح کردن بحث‌های واهی و بی‌اساس، شائبه‌ای از تبعیض علیه بانوان در آئین دادرسی اسلامی را مطرح کنند، مثلا در بحث گواهی بانوان مطرح می‌کنند: «در اسلام بانوان از حق شهادت محرومند.»

مطرح کردن این بحث از طرف این افراد، نشان‌گر ناآگاهی و بی‌اطلاعی آن‌ها از احکام متعالی دادرسی اسلامی است، تا آن‌جا که این افراد نمی‌دانند که در آئین دادرسی اسلامی، بحث شهادت و گواهی دادن، یک مسئولیت و تکلیف است نه یک حق که با نپذیرفتن شهادت، بشود شائبه‌ای از تبعیض یا بی‌عدالتی را مطرح کرد. زیرا در برخی موارد نیز گواهی و شهادت مردان پذیرفته نمی‌شود و تنها برای شهادت بانوان می‌توان موضوعیت قائل شد، چنانکه امام خمینی(رحمه‌الله) در تحریر الوسیله می‌فرماید: «در برخی موارد ممكن است موضوع را تنها با شهادت زن اثبات كرد، مانند: امور مخصوص زنان از قبيل حيض و نفاس، تولد طفل، بكارت، عيوب باطنی زنان.»[1]

کاملا مشخص است اگر در موارد فوق، تکلیف شهادت و گواهی دادن از مردان رفع شده، این به معنای تبعیض علیه مردان نیست؛ بلکه مربوط به دقت نظر و تخصص  آن امور است. آئین دادرسی اسلامی نیز این مسئولیت را تنها از آنان می خواهد و آقایان را معاف کرده است.

چه اینکه موضوعات بسیاری نیز هست که آئین دادرسی اسلامی نه تنها گواهی مردان، بلکه شهادت بانوان را نیز در همان موضوعات پذیرفته و نافذ می داند، مثلا در مواردی از قبيل وصيّت و ارث، شهادت زن مؤثر است، چنان‌که در امور مالی شهادت دو زن به انضمام يك مرد می‌تواند موجب اثبات دعوا شود.[2]

با این بیان کاملا طبیعی است که آئین داد رسی اسلامی، در موضوعاتی که مناسبتی با جایگاه زنان ندارد، مسئولیت گواهی دادن و شهادت را از بانوان برداشته است و بیان داشته: « جرائم كيفری مانند حدود یا امور حقوقی يا حق الناس و اصولاً امور غير مالی با شهادت زنان قابل اثبات نیست.»[3]

حکمت آن نیز کاملا مشخص است، زیرا قبول نكردن شهادت زن در موارد مذكور، جنبه ارزشی ندارد و چیزی از کرامت انسانی زن کم نکرده و محروم‌کردن آنان از حقوق انسانی محسوب نمی‌شود، بلكه مسئولیتی از عهده آنان برداشته است، درست مانند آن‌که در سفر، تكليف روزه گرفتن را از دوش انسان بردارند، يا نمازهای چهار ركعتی را سفر دو ركعتی بخواند، همان‌گونه که هیچ کس از این تخفیف‌ها بی‌عدالتی را برداشت نمی‌کند، در رفع تکلیف از اداء شهات نیز بحث تخفیف مطرح است نه تبعیض.

حال در نظر بگیرید، اگر اداء شهادت زن، در جرائم کیفری مردان پذيرفته می‌شد. آيا بر شأن و مقام و منزلت و عظمت زن افزوده می‌شد؟ آيا حضور زن در دادگاه و مواجه شدن با مجرمين مختلف آسیب‌های جدی برای روحيه و شأن زن را در بر نداشت؟

افزون بر صیانت از روحیات پاک بانوان با پرهیز از درگیر شدن در روند دادرسی های جرائم کیفری، لازم است احساسات مضاعف بانوان نیز مد نظر باشد، تا مبادا این احساسات در گواهی دادن تاثیر گذاشته به نحوی روند دادرسی احکام کیفری را مخدوش نماید؛ گاهی احساسات زیاد زن اجازه نمی‌دهد حقیقت را بیان کند، و ممکن است با دیدن اشک تمساح یک جانی، دلش به رحم آمده و گواهی خود را تغییر دهد. لذا حضور حداقلی بانوان در مباحث جرائم کیفری، تخفیفی بجا، سنجیده و کاملا منطبق بر عدالت در آئین دادرسی اسلامی است و هیچ وجه شائبه‌ای از بی‌عدالتی و تبعیض علیه بانوان را در بر ندارد.

در نتیجه: بنابر آن‌که شهادت حق نبوده، بلكه مسئولیت است و معافیت از مسئولیت اجهاف نیست، چنان‌که مردان از برخی موضوعات مربوط به بانوان معاف از گواهی هستند، بانوان نیز در برخی امور و جرائم کیفری مربوط به مردان معاف از شهادت دادن هستند و این برای حفظ جایگاه و ارزش زن لازم است.

________________________________
پی‌نوشت
[1]. تحریر الوسیله، امام خمینی ، مؤسسه النشر الاسلامیه، ج2، ص 404 ـ 403.
[2]. زن و قانون مجازات، قربان نیا، ناصر، حقوق زن، کتاب نقد، شماره 12، ص 100.
[3]. تحریر الوسیله، امام خمینی ، مؤسسه النشر الاسلامیه، ج2، ص 404 ـ 403.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
Image CAPTCHA
متن تصویر را در کادر وارد نمائید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.
Online: 290