ترس از کشته شدن، مانعی برای ظهور

10:30 - 1395/12/29
facenema

- ظهور امام مهدی(عجل الله تعالی فرجه) نیازمند شرایطی خاص است و تا آن شرایط به وجود نیاید قیام و ظهور حضرت بی نتیجه خواهد بود. پس طولانی شدن غیبت به دلیل نبودن آن شرایط لازم است.

ترس از کشته شدن، مانعی برای ظهور

طولانی شدن غیبت و عدم ظهور امام زمان(عجل‌‍‌الله‌تعالی‌فرجه) حکمت‌ها و اسرار بسیار زیادی دارد؛ یکی از آن حکمت‌ها حفظ جان حضرت است. حکمتی که در برخی از احادیث به آن اشاره شده است. در این یادداشت به مفهوم شناسی این حکمت و  رابطه ی آن با شجاعت می‌پردازیم.

حفظ جان امام مهدی و غیبت در احادیث
زرارة بن اعین که از اصحاب و یاران برتر امام صادق(علیه‌السلام) است نقل کرده که امام ششم فرمودند: «لَا بُدَّ لِلْغُلَامِ‏ مِنْ‏ غَيْبَةٍ[۱] برای آن جوان(مهدى علیه‌السلام)، قبل از قیامش غیبتى خواهد داشت.» سپس زراره از حضرت امام صادق(علیه‌السلام) می‌پرسد: «چرا؟» سپس امام پاسخ را اینگونه بیان می‌کنند: «يَخَافُ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى بَطْنِه[۲] در‌حالی‌که با دست به شکمش‏ اشاره مى‌‏فرمود گفت: مى‏‌ترسد.» در این حدیث ترس حضرت سبب غیبت نقل شده است. مطلبی که امام صادق آن را از قول رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) نیز نقل کرده و فرمودند: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ(صلی الله علیه و اله) لَا بُدَّ لِلْغُلَامِ مِنْ غَيْبَةٍ فَقِيلَ‏ لَهُ‏ وَ لِمَ‏ يَا رَسُولَ‏ اللَّهِ‏ قَالَ‏ يَخَافُ‏ الْقَتْل‏[۳] رسول خدا فرمود: آن پسر، به ناچار غيبتى خواهد داشت. پرسيدند: چرا اى پيامبر خدا؟ فرمود: از كشته شدن بيم دارد.» در حدیثی دیگر نیز امام کاظم(علیه‌السلام) می‌فرمایند: «لَهُ غَيْبَةٌ يَطُولُ أَمَدُهَا خَوْفاً عَلَى‏ نَفْسِهِ‏ يَرْتَدُّ فِيهَا أَقْوَامٌ وَ يَثْبُتُ فِيهَا آخَرُونَ[۴] برای او از ترس کشته شدن غیبتی هست که مدتش بس دراز خواهد بود. در دوران غیبت او قومی به ارتداد گراییده گروهی دیگر پا برجای می‌مانند.» این احادیث همگی حفظ جان حضرت را سبب طولانی شدن غیبت ذکر کرده‌اند و ترس برای حفظ جان را یادآور شدند. حال سؤال اینجاست که آیا این حکمت با شجاعت امام منافات ندارد؟ برای پاسخ به این پرسش باید شجاعت را معنا کرد.

شجاعت چیست؟
سرسختی قلب به هنگام سختی‌ها را شجاعت معنا کرده‌اند.[۵] در حدیث علوی نیز عمل شجاعانه برابر با اقدام صبورانه دانسته شده و حضرت فرمودند: «الشَّجاعَةُ صَبرُ ساعَةٍ[۶] شجاعت، ساعتى صبر كردن است.» و حضرت شجاعترین مردم را اینگونه معرفی کردند: «أشجَعُ الناسِ مَن غَلَبَ الجَهلَ بِالحِلمِ[۷] شجاعترين مردم كسى است كه با بردبارى(خردمندى) بر نادانى چيره آيد.» بنابر این احادیث و البته تعریف لغوی شجاعت، اقدام از روی جهل و بدون بررسی اوضاع و شرایط هیچگاه به معنای شجاعت نیست و چه بسا فردی شجاع باشد و در کوره‌ای از سختی‌ها و مشکلات از قلبی سرسخت برخوردار باشد ولی اقدامی انجام ندهد. این عدم اقدام را نباید به معنای شجاع نبودن دانست. پس می‌توان عدم ظهور حضرت را برابر با نبودن امکانات و شرایط دانست. در چنین حالتی اگر هم ظهور صورت گیرد؛ اهداف ظهور به دست نخواهد آمد و بیهوده خواهد بود. کدام عقل و منطقی اینگونه ظهوری را بر غیبت ترجیح می‌دهد؟

معنای ترس و حفظ جان امام
خوف و ترسی که در روایات ذکر شده است؛ آن حالت ترسو بودن یا به عبارتی جُبن نیست. در معنای این رذیله اخلاقی گفته‌اند: «يَهابُ التَقَدُّمَ عَلى كُلِّ شَي‏ءٍ لَيْلًا كانَ أَو نَهاراً[۸] می‌ترسد از اقدام بر هر کاری چه در شب باشد و چه در روز» مطمئناً این معنا از ساحت انبیاء و اهل بیت(علیهم‌السلام) فرسنگ‌ها دور است؛ چرا که این حالت از ضعف نفس بر می‌خیزد. خوفی که در روایت آمده را نمی‌توان به معنای این نوع ترس دانست. خدا هیچگاه به چنین ترسی که جلوی اقدام صحیح و مثمر ثمر را بگیرد راضی نیست.
پس اگر خوف و ترس در راستای حفظ اهداف و دستیابی به آنها باشد نه تنها مورد پسند الهی است؛ بلکه وظیفه الهی نیز به شمار می‌رود. اولیاء الهی هیچگاه از کشته شدن هراسان یا ترسان نیستند و این مهم را در عمل به اثبات رسانده‌اند. امام مهدی فرزند حضرت امام حسین(علیهماالسلام) است و درس آزادگی را از جد خویش فرا گرفته است. سید الشهداء(علیه‌السلام) وقتی که بین زندگی همراه با ذلت و مرگ قرار گرفت؛ مرگ را انتخاب کرد و فرمود: «قَدْ تَرَكَنِي بَيْنَ السَّلَّةِ وَ الذِّلَّةِ وَ... هَيْهَاتَ‏ مِنَّا الذِّلَّةُ أَبَى اللَّهُ ذَلِكَ لَنَا وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُون‏[۹] مرا رها کردند بین شمشیر(کشته شدن) و ذلت و ذلت بسیار دور است از ما. خدا و رسولش و مؤمنان از ذلت دوری می‌کنند.» در عاشورای سال ۶۱هجری از آنجا که اهداف حسینی همراه با شهادت ایشان نیز به دست می‌آمد؛ حضرت شهادت را برگزید و مرگ را در آغوش کشید.

حفظ جان حضرت در جهت اهداف ظهور
با شناخت اهداف الهی از غیبت می‌فهمیم که با کشته شدن حضرت صاحب الزمان(عجل‌الله‌تعالی‌فرجه) نه تنها هدفی به دست نمی‌آید؛ بلکه برنامه الهی ناقص نیز می‌ماند. خداوند در قرآن هدف عالی خویش را بارها اینگونه معرفی کرده و فرموده است: «هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَى وَدِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ[فتح/۲۸ و صف/۹ و توبه/۳۳]اوست كسى كه پيامبر خود را به[قصد] هدايت با آيين درست روانه ساخت تا آن را بر تمام اديان پيروز کند.» این مهم یعنی پیروزی دین الهی بر تمام آیین‌ها و روش‌ها به دست نخواهد آمد جز به دست امام مهدی(علیه‌السلام) و برای این مهم اولین قدم حفظ جان حضرت است. پس در درجه اول خود حضرت و در ادامه تمام مؤمنان وظیفه حفاظت از جان حضرت را بر عهده دارند. با این تفاسیر و با در نظر داشتن علم الهی از شرایط، تا وقتی که امکان موفقیت در امر ظهور وجود نداشته باشد؛ این غیبت به طول خواهد انجامید.

کلام آخر
اینکه در برخی از احادیث علت غیبت را ترس از کشته شدن امام بیان کرده‌اند؛ به معنای ترس حضرت نیست. باید طولانی شدن غیبت را به دلیل ناتمام بودن شرایط ظهور دانست. اگر امام در زمان نامناسب قیام و ظهور کنند و جان خود را از دست دهند؛ این به معنای شجاعت نیست بلکه مصداق عمل و اقدام بیهوده است.

پی‌نوشت
[۱]- الكافي،كلينى، محمد بن يعقوب بن اسحاق‏، دار الكتب الإسلامية، تهران‏، ۱۴۰۷ ق‏، ج۱، ص۳۳۷.
[۲]- همان.
[۳]- علل الشرائع‏، ابن بابويه، محمد بن على‏، كتاب فروشى داورى‏، قم‏، ۱۳۸۵ ش‏، ج۱، ص۲۴۳.
[۴]- كفاية الأثر في النصّ على الأئمة الإثني عشر، خزاز رازى، على بن محمد، بيدار، قم‏، ۱۴۰۱ ق‏، ص۲۶۹.
[۵]- لسان العرب‏، ابن منظور، محمد بن مكرم‏، دار الفكر، بيروت‏، ۱۴۱۴ ق‏، ج۸، ص۱۷۳.
[۶]- بحار الأنوار، مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى‏، دار إحياء التراث العربي‏، بيروت‏، ۱۴۰۳ ق‏، ج۷۵، ص۱۱.
[۷]- تصنيف غرر الحكم و درر الكلم‏، تميمى آمدى، عبد الواحد بن محمد، دفتر تبليغات‏ اسلامی، قم‏، ۱۳۶۶ ش‏، ص۲۸۵.
[۸]- لسان العرب، ج۱۳، ص۸۴.
[۹]- الإحتجاج على أهل اللجاج، طبرسى، احمد بن على‏، نشر مرتضى‏، مشهد، ۱۴۰۳ ق‏، ج۲، ص۳۰۰.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
Image CAPTCHA
متن تصویر را در کادر وارد نمائید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.
Online: 102