رضایت عائشه به دشنام دادن به امیرالمومنین(ع)

04:06 - 1395/12/28
facenema

-شخصی در نزد عائشه به امیرالمومنین(علیه‌السلام) دشنام داد اما عائشه نه تنها هیچ عکس العمل منفی در برابر فرد دشنام دهنده نشان نداد بلکه به نوعی رضایتش را از این عمل، نشان داد و به فرد دشنام دهنده گفت که من در مورد ناسزایی که به علی گفتی چیزی به تو نمی‌گویم. 

رضایت عائشه به ناسزا گفتن به علی در محضر او

عائشه همسر رسول گرامی اسلام(صلی‌‌الله‌‌علیه‌وآله) نقش بسزایی در تحولات صدر اسلام ایفا نمود. عملکردهای وی در وقایع صدر اسلام، در ترازوی داوری دو طیف شیعه و سنی باعث اختلاف دیدگاه شده است. شیعه به‌واسطه پیروی از خط ولایت امیرالمومنین(علیه‌السلام) و دیگر اهل بیت(علیهم‌السلام) هر جا که عملکرد عائشه را در برابر این خط، مشاهده کرده آن را نپسندیده و موجب طعن عائشه قرار داده است. اما نزد طیف اهل سنت که ارادت فوق‌العاده ویژه‌ای به عائشه دارند سبب شده آن‌جا که در تاریخ طعنی بر او وارد شده با ارائه‌ی توجیهاتی، آن طعن را کمرنگ سازند و از قالب طعن خارج سازند. اما طیف افراطی وهابی پا را از این فراتر گذاشته و به راحتی حقائق تاریخی را تحریف می‌سازد و به گونه‌ای عملکردهای وی را به جای ناپسند، پسندیده جلوه می‌دهند و بر اختلافات و دشمنی‌های او با اهل بیت(علیهم‌السلام) سرپوش می‌گذارند که گویی هیچ اختلافی میان امیرالمومنین(علیه‌السلام) و عائشه وجود نداشته و رفتار عائشه با امیرالمومنین(علیه‌السلام) در اوج روابط حسنه است. 
در چند مقاله قبل[1] به مواردی از اختلافات و شواهدی از بغض او با امیرالمومنین(علیه‌السلام) در منابع اهل سنت اشاره نمودیم. اکنون به چند مورد دیگر از موارد و شواهد دشمنی او با امیرالمومنین(علیه‌السلام) اشاره می‌کنیم.

رضایت عائشه به سب علی(علیه‌السلام) در حضور او
یکی از شواهدی که می‌توان بر اثبات دشمنی عائشه با امیرالمومنین(علیه‌السلام) آورد، آن روایت صحیحی است که احمد بن حنبل [امام مذهب حنابله] در مسندش در مورد رضایت عائشه به دشنام‌گویی و اهانت به امیرالمومنین(علیه‌السلام) در محضر او، آورده است: «شخصی در نزد عائشه به علی و عمار دشنام داد و عائشه گفت: اما در مورد علی چیزی به تو نمی‌گویم اما در مورد عمار شنیدم که پیامبر فرمود: عمار بین دو امر مخیر نمی‌شود مگر آن که هدایت کننده‌تر و نزدیک‌تر به صواب را انتخاب می‌کند».[2]

صحت این روایت از منظر محققان
روایت از نظر سندی، صحیح است؛ چنانکه شعیب الارنؤوط وهابی در تحقیق حدیث می‌نویسد: «این حدیث بنابر شرط مسلم نیشابوری صحیح است. عبدالله بن حبیب بن ابی ثابت از رجال مسلم است[3] و بقیه رجال این حدیث، از رجال شیخین [بخاری و مسلم] هستند».[4]
و البانی وهابی می‌نویسد: «عبدالله بن حبیب همان ابن حبیب بن ابی ثابت است و او ثقه و نیز از رجال حدیثی مسلم نیشابوری است. پس اسناد صحیح است اگر حدیث معنعن حبیب نمی‌بود[5] زیرا حبیب گاهی تدلیس می‌کرد ولیکن این حدیث قطعا به خاطر روایان بعد از حبیب صحیح است».[6]
و حمزه احمد الزین دیگر محقق کتاب مسند احمد نیز این حدیث را صحیح دانسته و می‌گوید: «اسناد این حدیث صحیح است... عبدالله بن حبیب از پدرش روایت کرده و عبدالله نزد مسلم نیشابوری ثقه است و پدرش حبیب نیز حدیثش نزد جماعت اهل سنت، موثق است».[7]

پس روشن شد که این حدیث از احادیث صحیح است و ضعیف نیست تا مردود شمرده شود.
از متن روایت به خوبی پیداست که عائشه به قدری بغض علی(علیه‌السلام) را در دل داشته که نه تنها در برابر سب امیرالمومنین(علیه‌السلام) سکوت کرده است، بلکه به آن شخص هتاک می‌گوید من در مورر دشنامی که به علی دادی چیزی یه تو نمی‌گویم! که این سخنش حاکی از رضایت او به این امر است.
داستان وقتی جالب می‌شود که بدانید حتی عائشه در برابر دشنام به حسان _ یکی از صحابه‌ای که بر طبق نظر اهل سنت در قضیه افک، به عائشه تهمت ناروای زنا زد _ سکوت نکرده و از حسان دفاع می‌کند: «عروه بن الزبیر می‌گوید حسان را در نزد عائشه سب می‌کردم که عائشه گفت: "او را سب نکن که او از رسول الله(صلی‌الله‌علیه‌وآله) دفاع می‌کرد"…».[8]
آری، عائشه از سب حسان _ که به او در قضیه افک تهمتی ناروا زده است _ نهی کرده و از شخصیت او دفاع می‌کند اما به دلیل بُغضی که نسبت به امیرالمومنین(علیه‌السلام) دارد سب ایشان را فاقد مشکل می‌داند!

نام گذاری غلام خود به نام قاتل امام علی(علی‌السلام)
در این مقاله «شادی و سجده‌ی شکر عائشه از خبر شهادت امیرالمومنین» بیان نمودیم که عائشه پس از شنیدن خبر شهادت امیرالمومنین(علیه‌السلام) ابراز شادی نموده و سجده شکر به جای آورده است. 
اما جالب توجه این‌که او حتی علاوه بر خشنودی‌اش از شهادت امیرالمومنین(علیه‌السلام)، به خاطر تیمّن به نام قاتل علی‌(علیه‌السلام) نام غلام خود را عبدالرحمن گذاشت تا هم‌نام عبدالرحمن بن ملجم باشد. چنانکه مسروق روایت می‌کند که «من بر عائشه داخل شدم و او جوانی را خواند که عبدالرحمن نام داشت و من درباره آن جوان از او پرسیدم و عائشه در جوابم گفت: که او غلام من است. و من گفتم: چگونه است که او را عبدالرحمن نامیدی؟! عائشه گفت: به خاطر محبت به عبدالرحمن بن ملجم قاتل علی(علیه‌السلام).[9]

با توجه به این شواهدی که در چند مقاله، از بغض و دشمنی عائشه با علی(علیه‌السلام) از منابع اهل سنت ذکر کردیم، جای تردید در این امر باقی نمی‌ماند. اما برخی با وجود این شواهد، می‌خواهند حقیقت را وارونه جلوه دهند و بگویند عائشه نسبت به علی(علیه‌السلام) هیچ کینه و دشمنی نداشته است. اینان حتی نقش محوری عائشه را در جنگ‌ جمل، نادیده می‌گیرند و می‌گویند این برخی از سپاهیان امیرالمومنین(علیه‌السلام) بودند که جنگ به راه انداختند و خون چند هزار مسلمان را ریختند. تحلیل جنگ جمل و بررسی نقش محوری عائشه در این جنگ جمل، نیازمند مقالات مستقل دیگری است که به جهت رعایت حال اختصار نمی‌توان در این مقاله بدان پرداخت.

_______________________
پی‌نوشت:
[1]. ر.ک: «شادی و سجده‌ی شکر عائشه از خبر شهادت امیرالمومنین» و «بررسی سند حدیث «سجده شکر عائشه از شنیدن خبر شهادت امیرالمومنین» و «اکراه عائشه از به زبان آوردن نام حضرت علی(علیه‌السلام)».
[2]. «حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ حَبِیبٍ، عَنْ حَبِیبِ بْنِ أَبِی ثَابِتٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ یَسَارٍ، قَالَ: جَاءَ رَجُلٌ فَوَقَعَ فِی عَلِیٍّ، وَفِی عَمَّارٍ رَضِیَ اللهُ تَعَالَى عَنْهُمَا عِنْدَ عَائِشَهَ، فَقَالَتْ: أَمَّا عَلِیٌّ، فَلَسْتُ قَائِلَهً لَکَ فِیهِ شَیْئًا، وَأَمَّا عَمَّارٌ، فَإِنِّی سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ، یَقُولُ: لَا یُخَیَّرُ بَیْنَ أَمْرَیْنِ، إِلَّا اخْتَارَ أَرْشَدَهُمَا». مسند الإمام أحمد بن حنبل، المحقق: شعيب الأرنؤوط و عادل مرشد وآخرون، إشراف: د عبد الله بن عبد المحسن التركی، بیروت، مؤسسة الرسالة، چاپ اول، 1421ق-2001م، ج۴۱، ص۳۲۲، ح۲۴۸۲۰، متن کتاب؛/ و همان، طبع دار الحدیث ج۱۷، ص۴۳۷، ح۲۴۷۰۱، تصویر کتاب؛/ و سلسلة الأحاديث الصحيحة وشيء من فقهها وفوائدها، أبوعبدالرحمن محمد ناصرالدين بن الحاج نوح بن نجاتي بن آدم الأشقودری الألبانی(م1420ق)، ریاض، مكتبة المعارف للنشر والتوزيع، 1415ق- 1995م، ج۲، ص۴۸۹، متن کتاب.
[3]. چنانکه مسلم در برخی از احادیثش عبدالله بن حبیب وجود دارد مانند: صحیح مسلم، مسلم بن الحجاج أبو الحسن القشيری النيسابوری(م261ق)، المحقق: محمد فؤاد عبد الباقی، بیروت، دار إحياء التراث العربی، ج3، ص1488، ح1862، متن کتاب.
[4]. «إسناده صحيح على شرط مسلم؛ عبد الله بن حبيب - وهو ابنُ أبي ثابت - من رجاله [ای من رجال مسلم]، وبقية رجاله ثقات رجال الشيخين». مسند احمد، طبع الرسالة، پیشین، ج۴۱، ص۳۲۲، ح۲۴۸۲۰، تحقیق ارنؤوط، زیرنویس شماره2.
مسلم و بخاری که در نزد اهل سنت از معتبرترین ناقلان حدیث هستند در پذیرش صحت احادیث شروطی دارند از جمله آن‌که راوی حدیث از رواتی باشد که خود آن را ثقه دانستند. اما با این حال، این دو نفر در کتاب صحیح مسلم و صحیح بخاری نتوانتسند همه آن راویات صحیح را از روات  ثقه‌ی خود جمع‌آوری نمایند از این‌رو برخی از روایاتی که در این دو کتاب نیامده ولی راویانش نزد مسلم و بخاری موثق باشند صحیح شمرده می‌شوند مانند همین حدیث مذکور. 
[5]. گاهی روات حدیث، به جهت رعايت اختصار، سند را به صورت معنعن نقل می‌کنند يعنى حلقه‌هاى سند را با لفظ «عن [از]» به يكديگر مربوط می‌سازند. اما مشکل حدیث معنعن این است که در اين گونه إسناد، وجه تحمل واسطه‌هاى سند پوشيده مى‌ماند، يعنى مشخص نمى‌شود كه راوى، حديث را به چه نحو از استادش فرا گرفته است به طريق سماع يا قرائت يا اجازه يا... (بر خلاف تعابيرى همچون سمعتُ فلانا يقول، قرأتُ على فلان و املأنا فلان و حدثنا و اخبرنا...). اما اشکال البانی به معنعن حبیب بدین خاطر است که برخی از روات برای آن‌که به حدیث خود وثاقت دهند یا وثاقتش را بیش از حد واقعی‌اش جلوه دهند وجه تحمل واسطه‌ها را مخفی می‌سازند تا گمان رود که حدیث از وثاقت لازم برخوردار است و به این عمل، تدلیس در روایت گویند و معمولا روایات راوی مدلِّس، ضعیف شمرده می‌شود و حبیب نیز به تدلیس متهم است. اما البانی به خاطر آن‌که راویانی که حبیب از آنان روایت کرده از وثاقت لازم برخوردار هستند گفت این حدیث معنعن حبیب، مشکلی ندارد و صحیح است چون روات موثقی که حبیب از آنان این حدیث را نقل کرده، با تعنعن، حدیثشان ضعیف نخواهد شد زیرا مشخص است که آنان وجه تحمل حدیثشان به چه گونه است.
[6]. «وعبد الله هذا هو ابن حبيب بن أبي ثابت وهو ثقة أيضا من رجال مسلم، فالإسناد صحيح لولا عنعنة حبيب، فقد رمي بالتدليس ولكنه صحيح قطعا بما بعده». سلسلة الأحاديث الصحيحة وشيء من فقهها وفوائدها، پیشین، ج۲، ص۴۸۹، متن کتاب.
[7]. «إسناده صحیح علی کلام فی سماع عطاء عن عائشة. و عبدالله بن حبیب هو ابن ابی ثابت یروی من ابیه و هو ثقة حدیثه عند مسلم و ابوه ثقة حدیثه عند الجماعة». مسند للإمام أحمد بن حنبل، المحقق: احمد محمد شاکر و حمزة احمد الزین [محقق جلد هفدهم، حمزه احمد الزین است]، قاهره، دار الحديث، چاپ اول، 1416ق-1995م، ج17، ص۴۳۷، ح۲۴۷۰۱، تصویر کتاب.
[8]. «حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِی شَیْبَهَ، حَدَّثَنَا عَبْدَهُ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِیهِ، قَالَ: ذَهَبْتُ أَسُبُّ حَسَّانَ عِنْدَ عَائِشَهَ، فَقَالَتْ: لاَ تَسُبَّهُ، فَإِنَّهُ کَانَ یُنَافِحُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ …». صحيح البخاری [الجامع المسند الصحيح المختصر من أمور رسول الله(صلى‌الله‌عليه‌وسلم) وسننه وأيامه]، محمد بن إسماعيل أبو عبدالله البخاری الجعفی(م256ق)، المحقق: محمد زهير بن ناصر الناصر، بیروت، دار طوق النجاة، چاپ اول، 1422ق، ج۵، ص۱۲۱، ح۴۱۴۵، متن کتاب؛/ و همان، ج4، ص185، ح3531، متن کتاب؛/ و همان، ج8، باب هجاء المشرکین، ص36، ح6149، متن کتاب.
[9]. «رواية مسروق انه قال: دخلتُ عليها فاستدعِتْ غلاماً باسم عبد الرحمن، فسألتها عنه، فقالتْ: عَبْدی، فقلتُ: كيف سَمَّيتهِ بعبد الرحمن؟ قالت: حُباً لعبدِ الرحمن بنِ مُلْجم قاتل عليّ». وقعة الجمل، ضامن بن شدقم بن علی الحسينی المدنی، المحقق:السيد تحسين آل شبيب الموسوی، ص27، متن کتاب؛/ و الجمل، ابوعبدالله محمّد بن محمّد النعمان العكبری البغدادی معروف به شيخ مفيد(م413ق)، قم، مکتبة الداوری، بی‌تا، ص84، متن کتاب.
وقد بشّرها بعض عبيدها بقتل علی(صلوات‌الله‌عليه) شعر: فان يك نائيا فلقد نعاه             ناع ليس في فيه التراب
ثم قالت للعبد: من قتله؟ قال: عبد الرحمن بن ملجم، قالت: فأنت حرّ لوجه الله، وقد سمّيتك عبد الرحمن». تقريب المعارف، أبی الصّلاح تقیّ بن نجم الحلبی(م 447ق)، المحقق: الشيخ فارس تبريزيان الحسّون، مطبعة الهادی، ١٤١٧ق، ص411، متن کتاب؛/ و «وروی عن مسروق أنه قال: دخلت على عائشة فجلست إلیها فحدثنی واستدعت غلاما لها أسود یقال له: عبد الرحمن حتى وقف، فقالت: یا مسروق أتدری لم سمیته عبد الرحمن فقلت: لا فقالت: حبا منی لعبد الرحمن بن ملجم». الشافی فی الإمامة، أبوالقاسم علی بن الحسين بن موسیٰ الموسوی المعروف بالشريف المرتضى و علم الهدی، محقق: السيد عبد الزهراء الحسينی الخطيب، طهران، موسسة الصادق، ج4، ص356، متن کتاب.

منبع: پایگاه جامع فرق، ادیان و مذاهب

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
Image CAPTCHA
متن تصویر را در کادر وارد نمائید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.
Online: 102