خوشبختی در آینه نوروز

04:16 - 1395/12/30

لذّت بردن از نوروز و تعطیلاتش، طعم همان لبخند شادی آفرینی است که با کمک ما، بر لب اقوام و نزدیکانمان می‌نشیند.

خوشبختی در آینه نوروز

دید و بازدید در ایّام نوروز، از جمله برکات و خوبی‌های استفاده صحیح از اوقات فراغت نوروز است. سنّت حسنه‌ای که از دیرباز مورد توجّه ما ایرانی‌ها قرار داشته است. متأسّفانه با تغییر شکل زندگی خانواده‌ها و دور شدن مکان زندگی افراد خانواده و اقوام از یکدیگر و  نیز ایجاد مشغله‌های متعدّد در سال‌های اخیر، لذّت و طعم دور هم بودن‌ها کم و کمتر شده است. مثل مروارید گرانقدری که تازه ارزشش فهمیده می‌شود. به راستی، چه لذّتی و اثری در دید و بازدید و دور هم بودن اقوام و نزدیکان است که طعم خوشایندی به زندگی می‌دهد. در این نوشتار به دنبال جواب این سؤال خواهیم بود.

تحویل سال؛ تحوّل در زندگی
پیامبر گرامی اسلام در روایتی پرمعنا، چند چیز را به عنوان عوامل تبدیل کننده بدبختی به خوشبختی ذکر کرده و می‌فرمایند: «اَلصَّدَقَةُ عَلى وَجهِها وَاصطِناعُ المَعروفِ وَ بِرُّ الوالِدَينِ وَ صِلَةُ الرَّحِمِ تُحَوِّلُ الشِّقاءَ سَعادَةً وَ تَزيدُ فِى العُمرِ وَ تَقى مَصارِعَ السُّوءِ؛[1] صدقه بجا و نيكوكارى و نيكى به پدر و مادر و صله رحم، بدبختى را به خوشبختى تبديل و عمر را زياد و از مرگ بد جلوگيرى مى‌كند.» در دعای هنگام تحویل سال می‌خوانیم: «يَا مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ وَ الْأَبْصَارِ يَا مُدَبِّرَ اللَّيْلِ وَ النَّهَارِ يَا مُحَوِّلَ الْحَوْلِ وَ الْأَحْوَالِ حَوِّلْ‏ حَالَنَا إِلَى‏ أَحْسَنِ‏ الْحَالِ؛[2] ای تغییر دهنده دلها و دیده‏‌ها؛ ای مدبّر شب و روز؛ ای گرداننده سال و حالت‌ها؛ بگردان حال ما را به نیکوترین حال.» از کنار هم قرار دادن این دعا با روایت فوق، نکاتی به شرح ذیل گفتنی است:

رابطه قلب و خوشبختی
همراه با تحوّل در طبیعت باید توجّه ویژه‌ای نسبت به تحوّل مثبت حال درونی خود داشته باشیم. در مورد معنای لغوی قلب گفته‌اند: «قَلْبُ الشّي‏ء: تَصرِيفُهُ وَ صَرفُهُ عَن وَجهٍ إِلَى وَجه‏ٍ؛[3] تغییر دادن و عوض شدن چیزی از شکلی(حالتی) به شکل(حالت) دیگر.» شاید چون قلب و حالات درونی انسان، بسیار در معرض تغییر و تحوّل است، نام قلب را بر آن گذارده‌اند. از طرف دیگر می‌دانیم که از جمله آثار بارز خوشبختی، همان حس نشاط و رضایت درونی و روحی است که انسان از احساس آن، لذّت می‌برد. از این دو مقدّمه نتیجه می‌شود که خوشبختی انسان‌ها در هر لحظه، معنایی جدای از لحظه دیگر دارد و همچنین فهمیده می‌شود که برای کسب خوشبختی و ایجاد لذّت درونی و روحی باید در هر لحظه کارهایی انجام شود که روح انسان با تغذیه از آنها، دائماً بانشاط و باطراوت باقی بماند. به عبارت دیگر باید از قلب و روح خود، مواظبت کنیم. یعنی ابتدا احتیاجات واقعی آن را بشناسیم و سپس آن نیازها را با انجام کارهای متناسب، برطرف کنیم. عدم توجّه به نیازهای قلب، باعث ایجاد بیماری‌های روحی می‌شود که به معنای از دست رفتن خوشبختی است.

یاد خدا؛ یاد خوبی‌ها
تحوّل مثبت قلب و حال دورنی ما، به وسیله یاد خدا اتّفاق می‌افتد و فراموشی یاد خدا، قلب را سخت می‌کند. امام صادق(علیه السلام) می فرمایند: «اَوْحَى اللّه‏ُ عَزَّوَجَلَّ اِلى مُوسى(عليه ‏السلام) "يا مُوسى؛ لا تَفْرَحْ بِكَثْرَةِ الْمالِ وَ لا تَدَعْ ذِكْرى عَلى كُلِّ حالٍ فَاِنَّ كَثْرَةَ الْمالِ تُنْسِى الذُّنوبَ وَ اِنَّ تَرْكَ ذِكرى يُقْسِى الْقُلوبَ"؛[4] خداى عزّوجلّ به موسى(عليه ‏السلام) وحى كرد: اى موسى! به زيادى ثروت شاد مشو و در هيچ حالى مرا فراموش مكن، زيرا با زيادى ثروت، گناهان فراموش مى‏‌شود و از ياد بردن من قساوت قلب مى‏‌آورد.» پس یکی از مهم‌ترین لوازم محافظت از قلب که مرکز احساس خوشبختی است، و حکم اکسیژن برای قلب را دارد، یاد خداست. قرآن کریم می‌فرماید: «الَّذينَ آمَنُوا وَ تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِ اللَّهِ أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ؛[رعد/28] آنها كسانى هستند كه ايمان آورده‌‏اند، و دلهايشان به ياد خدا مطمئن(و آرام) است آگاه باشيد، تنها با ياد خدا دلها آرامش مى‌‏يابد!» نرساندن این اکسیژن حیاتی به قلب، باعث اضطراب و بیماری و نهایتاً منجر مردن قلب می‌شود. سؤال این است که نشانه یاد خدا و تأثیر عملی آن چیست؟ دقیقاً در آیه بعدی سوره مبارکه رعد جواب این سؤال داده شده است که می‌فرماید: «الَّذِينَ ءَامَنُواْ وَ عَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ طُوبىَ‏ لَهُمْ وَ حُسْنُ مَابٍ‏؛[رعد/29] آنها كه ايمان آوردند و كارهاى شايسته انجام دادند، پاكيزه‌‏ترين(زندگى) نصيبشان است و بهترين سرانجام‌ها!» پس معلوم می‌شود؛ تأثیر عملی یاد خدا، در روی آوردن انسان به انجام اعمال صالح نشان داده می‌شود. پس کسی حقیقتاً یاد خدا را در دل دارد و مواظب قلب و روح خود است که نسبت به انجام کارهای خیر بی‌تفاوت نباشد؛ بلکه(به خصوص در این ایّام نوروز) به دنبال کمک به اقوام و خویشان و هر کسی که گرفتاری دارد، باشد.

نتیجه اینکه؛ اگر در ایّام نوروز، به دنبال لذّت بردن و احساس نشاط و شادی هستیم، باید با بهره بردن از یاد خدا و زنده نگاه داشتن دلهایمان در تمام لحظات، هر لحظه به دنبال انجام کار خیری باشیم. اگر دقیق‌تر به اطراف خود نگاه کنیم، خواهیم دید که خیلی از اقوام، نزدیکان و آشنایان به کمک ما نیاز دارند. کمک به اقوام و نزدیکان، حال خوشی به ما خواهد داد. اگر این کمک‌ها فقط برای خدا باشد قلبی آرام‌تر و زندگی نورانی‌تری خواهیم داشت.

پی‌نوشت
[1]. پاينده، ابو القاسم‏؛ نهج الفصاحة( مجموعه كلمات قصار حضرت رسول صلى الله عليه و آله)، 1362ش، ناشر: دنياى دانش‏، تهران، ص549.
[2]. مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، زاد المعاد - مفتاح الجنان - بيروت، چاپ: اول، 1423 ق، ص328.
[3]. راغب اصفهانى حسين بن محمد؛ المفردات في غريب القرآن، قرن6، ناشر: دارالعلم الدار الشامية، مكان چاپ: دمشق، سال چاپ: 1412، ص681.
[4]. عريضى، على بن جعفر؛ مسائل عليّ بن جعفر و مستدركاتها، 220ق، محقق / مصحح: مؤسسة آل البيت عليهم السلام لإحياء التراث‏؛ قم، سال چاپ: 1409 ق‏، ص344.

امتیاز: 
No votes yet

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.
Online: 170