زنان مانند کشتزار

05:46 - 1395/11/23
facenema

- قرآن زنان را کشتزار معرفی کرده و با این تعبیر مردان نقش بذر را دارند و فرزندان نیز محصول خانواده‌اند. محصولی که برای تربیت صحیح او باید تلاش کرد؛ تا ذخیره‌ای باشد برای آخرت والدین.

زنان مانند کشتزار

همه شنیده‌ایم که می‌گویند: در مثال مناقشه نیست. این جمله بدین معناست که فرد اگر چیزی را به واسطه وجه شبهی خاص به چیز دیگری تشبیه کرد؛ ولی این تشبیه از جهات دیگر کامل نبود؛ دیگران حق ندارند خُرده بگیرند یا ناراحت شوند. مثلاً اگر کسی بگوید: علی، شیری شجاع است. ما نمی‌توانیم بگوییم علی صاحب یال و کوپال نیست و پنجه‌های تیزی ندارد؛ چرا او را به شیر تشبیه کردی؟
در قرآن خداوند فرموده: «نِساؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ[بقره/۲۲۳] زنانتان كشتزار شما هستند.» عده‌ای که به این عبارت قرآنی اشکال گرفتند و گفتند که خدا برای زنان ارزشی قائل نیست. آنها وقاحت را تمام کرده و زنان را مخاطب خود قرار داده و ادامه دادند: اي زن براساس ایه ۲۲۳ بقره کشتزاری هستی که هیچ حقی در محصول مزرعه ندارد. چون محصول هر کشتزاری مال صاحبش هست. برای همین زن هیچ حقی درمورد حضانت فرزند ندارد.
برای پاسخ به این فتنه‌گری باید به این پرسش‌ها پاسخ داد: آیا خداوند چنین مطلبی را بیان کرده؟ آیا کشتزار بودن زن به معنای نداشتن حق حضانت در آیه است؟ حضانت کودک چگونه است؟
منظور قرآن از کشتزار بودن بانوان چیست؟
حرث، مصدر است و در توضیح آن گفته‌اند: «حرث و حراثت، کاری است که روی زمین انجام شود؛ چه زراعت باشد و چه آبیاری کردن. و گاهی حرث خود محصول را می‌گویند... ازهری  گفته پنهان کردن دانه در زمین برای کشت را حرث می‌گویند.[۱]»
حال باید ببینیم چرا در قرآن چنین لفظی به کار رفته است؟ آیه به این صورت است: «نِسَاؤُكُمْ حَرْثٌ لَّكُمْ فَأْتُواْ حَرْثَكُمْ أَنىَ‏ شِئْتُمْ  وَ قَدِّمُواْ لِأَنفُسِكمُ‏ وَ اتَّقُواْ اللَّهَ وَ اعْلَمُواْ أَنَّكُم مُّلَاقُوهُ  وَ بَشِّرِ الْمُؤْمِنِين[بقره/۲۲۳] زنان شما، محل بذرافشانى شما هستند پس هر زمان كه بخواهيد، مى‏توانيد با آنها آميزش كنيد. و (با پرورش فرزندان صالح) اثر نيكى براى خود، از پيش بفرستيد! و از خدا بپرهيزيد و بدانيد او را ملاقات خواهيد كرد و به مؤمنان، بشارت ده.»
همچنانکه مشاهده می‌شود در این آیه خداوند چند نکته را مد نظر قرار داده و بنابرآن چند مطلب، از زنان با عنوان کشتزار یاد کرده است که آن نکات در ادامه می‌آید.
۱- بقای بشریت به واسطه زنان
همچنانکه اگر کشتزار و کشت و کاری نباشد، محصولی نیست و اگر محصولی نباشد؛ حیات بشری پایان می‌یابد؛ اگر زنان به عنوان کشتزار عمل نکنند و به وظیفه خود در تولید نسل نپردازند؛ بشریت، حیات و بقای خود را از دست می‌دهد. باید در جامعه نقش زنان تبیین شود؛ در این صورت است که همگان پی‌خواهند بُرد ادامه حیات بشریت در کره زمین از زنان است. همچنانکه امام صادق(علیه‌السلام) فرمودند: «أَكثَرُ الخَيرِ فِى النِّساءِ[۲] بيشترين خير و بركت در زنان است.»
از آنجا که آیه مبارکه زنان را به کشتزار تعبیر کرده است؛ می‌توان نتیجه گرفت که مردان نقشی به مانند بذر دارند. حال کسی که آیه را بی ارزش جلوه دادن زنان می‌داند؛ باید از خود بپرسد که بذر با ارزش تر است یا زمین کشاورزی؟!
۲- زن هیچگاه ابزاری جنسی نیست
زن بسیار عزیزتر از آن است که نقش او را تنها اطفای شهوت مردان بدانیم. در این آیه و با این تعبیر لطیف، هدفی عالی برای رابطه جنسی بیان شده است. آن وظیفه مهم مادر شدن است. هر زنی با به دنیا آوردن فرزند مادر می‌شود و اولین معلم کودک به حساب می‌آید. اینگونه است که اولین معلم هر انسانی مادر او و یک زن است و زنان علاوه بر حیات بشری، در تربیت جامعه نیز نقش بسزایی دارند. از این رو پیامبراکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) در ویژگی‌های برترین همسران، فرمودند: «إِنَ‏ خَيْرَ نِسَائِكُمُ‏ الْوَلُودُ الْوَدُودُ الْعَفِيفَة[۳] بهترین زنانتان، آن زن صاحب فرزند، مهربان و پاکدامن است.»
۳- هدف از غریزه
این آیه قرآن هدف یک غریزه جنسی را که در هر انسانی وجود دارد؛ بیان می‌کند. طبق این آیه غریزه جنسی برای حفظ نسل و بقای بشریت در انسان قرار داده شده است. ولی امروزه کارکرد اصیل خود را فراموش کرده است. خداوند در آیه دیگر فرموده: «وَاللَّهُ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْوَاجًا وَجَعَلَ لَكُمْ مِنْ أَزْوَاجِكُمْ بَنِينَ وَحَفَدَةً[نحل/۷۲] و خدا براى شما از خودتان همسرانى قرار داد و از همسرانتان براى شما پسران و نوادگانى نهاد.»
۴- دقت در انتخاب
در ادامه آیه، خداوند با آوردن عبارت «وَ قَدِّمُواْ لِأَنفُسِكمُ» همگان را متوجه ساختند که فرزند، می‌تواند عمل صالحی باشد که سبب اجر و پاداش اُخروی برای والدین خود شود. پس باید در انتخاب همسر برای تولد و تربیت فرزندی صالح، نهایت دقت را داشت؛ همانند کشاورزی که هنگام خرید بذر و انتخاب زمین کشت، نهایت دقت را دارد.
از این روست که در تعابیر دینی شاهد سفارشات مهمی در امر ازدواج هستینم. مثلاً امام باقر(علیه‌السلام) به طرف عروس سفارش کردند: «إِذا خَطَبَ إِلَيْكُم رَجُلٌ فَرَضِيتُم دِينَهُ وَ أَمانَتَهُ فَزَوِّجُوه‏[۴] هنگامی که مردی از شما خواستگاری کرد که از دینش و امانتداری‌اش راضی بودید؛ پس او را همسر دهید.» و امام صادق(علیه‌السلام) به مردان سفارش کردند: «إِنَّمَا الْمَرْأَةُ قِلَادَةٌ فَانْظُرْ مَا تَتَقَلَّد[۵] زن همانا گردنبندی نیک است. بنگر که چه گردنبندی را به گردنت آویزان می‏کنی.»

مسئله حضانت فرزند
حق نگهدارى و تربيت كودكی که به سن بلوغ و رشد عقلى نرسيده‏ را حق حضانت می‌گویند. این حق، اگر زندگی مشترک پابرجا باشد و فرزندان در کنار پدر و مادر بزرگ شوند؛ کاربردی ندارد. اما وقتی خدای ناکرده بحث طلاق پیش آید و در نگهداری فرزند، توافقی حاصل نشود؛ آن وقت حرف نهایی را قانون می‌زند.
حق حضانت در ابتدا برای مادر فرزند است. یعنی فرزند، چه پسر یا دختر، در دو سال اول زندگی تحت حضانت مادر است و پس از این مدت، حق حضانت فرزند پسر به پدر منتقل می‌شود. حق حضانت دختر نیز تا هفت سالگی با مادر است.[۶]
از آنجا که نگهداری فرزندان در سنین بالاتر بیشتر نیازمند امکانات مادی می‌شود و پدر در خانواده مسئول تأمین مالی خانواده محسوب می‌شود؛ دیدن این تفاوت طبیعی است. البته باید توجه داشت که قوانین با توجه به وضعیت عمومی جامعه، بیان شده و اگر قاضی، پدر را ناتوان در تربیت فرزند بداند می‌تواند حق حضانت را به مادر بسپارد.
کلام پایانی
آیه شریفه در ضمن بیان یکی از مهمترین وظایف کانون خانواده، نقش حیاتی زنان را در ادامه حیات بشریت مطرح کرد. اگر زنان را زمین‌های کشتزار و مردان، بذر تشکیل دهنده محصول باشد؛ فرزند متعلق به نهاد خانواده است. این نهاد اگر خدای ناکرده از هم گسسته شود؛ آنگاه بر اساس توافق طرفینی می‌توان برای حق تربیت فرزندان تصمیم گرفت. اگر چنین نشد؛ قوانین خاصی گذاشته شده است. البته توجه داریم که اختصاص حق حضانت، به معنای محرومیت از ملاقات نیست.

پی‌نوشت
[۱] لسان العرب‏،  ابن منظور، محمد بن مكرم‏، دار الفكر، بيروت،  ۱۴۱۴ ق‏، ج۲، ص۱۳۴.
[۲] من لا يحضره الفقيه‏، ابن بابويه، محمد بن على‏، دفتر انتشارات اسلامى، قم‏، ۱۴۱۳ ق‏، ج۳، ص۳۸۵.
[۳] الكافي، كلينى، محمد بن يعقوب‏، دار الكتب الإسلامية، تهران، ۱۴۰۷ ق‏، ج۵، ص۳۲۴.
[۴] المقنع، ابن بابويه، محمد بن على‏، مؤسسة امام مهدى، قم‏، ۱۴۱۵ ق‏، ص۳۰۶.
[۵] وسائل الشيعة، شيخ حر عاملى، محمد بن حسن‏، مؤسسة آل البيت‏، قم‏، ۱۴۰۹ ق‏، ج۲۰، ص۳۳.
[۶] احكام خانواده‏، نعمت اللّه يوسفيان‏، انتشارات زمزم هدایت، تهران، ۱۳۸۹، ص۵۷.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
Image CAPTCHA
متن تصویر را در کادر وارد نمائید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.
Online: 118