دنیا امانتی بیش نیست

11:14 - 1395/10/21
facenema
امانت

سوال
با توجه به این آیه قرآن که فرموده است: «لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى‏ ما فاتَكُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُم [حدید/23] هرگز بر آن‌چه از دست شما رود دلتنگ نشويد و به آن‌چه به شما مى‏ دهد، دلشاد نگرديد.» مگر می شود برای از دست دادن ناراحت، و برای به دست آوردن، خوشحال نشد؟

پاسخ
الف: غم و غصه ای که خشم خدا را در پی داشته باشد.
 روشن است وقتی انسان با مشکلی مواجه می‌گردد، و یا عزیزی را از دست می‌دهد، ناراحت می‌شود و این احساسی است که خداوند در وجود انسان قرار داده، بنابراین مراد آن غم و غصه‌ای است که نا امیدی، یأس، و یا کفر گویی را در پی داشته باشد، گویا که با بروز این مشکل، دنیا به آخر رسیده و تمام درها بسته شده که چنین حزن و اندوهی ریشه در دلبستگی بیش از حد به دنیا دارد در حالی که نعمت‌های دنیوی امانت‌های خداوندند و انسان در کنار بهره‌ بردن از آن‌ها بايد بکوشد تا دلبسته‌شان نشود؛ چون آنها ارزش دل بستن ندارند.
داشتن خانه، ثروت و همسرِ خوبْ مطلوب است، اما بايد در نظر داشت که همه اين موارد، وسيله آزمايش‌اند، «إِنَّما أَمْوالُكُمْ وَ أَوْلادُكُمْ فِتْنَةٌ وَ اللَّهُ عِنْدَهُ أَجْرٌ عَظيمٌ [تغابن/15] به حقيقت، اموال و فرزندان شما اسباب فتنه و امتحان شما هستند (چندان به آنها دل نبنديد) و (بدانيد كه) نزد خدا اجر عظيم (بهشت ابد) خواهد بود.»، و انسان نبايد سرسپرده و دلبسته‌شان شود؛ که وقتی از دست می‌روند، چنان افسرده و ناراحت شود که گويا دنيا به پايان رسيده است.
شاهد بر این تحلیل، فرمایش نبی مکرم اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) در وفات فرزندشان ابراهیم است؛ وقتی ابراهیم، فرزند پیامبر گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) از دنیا رفتند، حضرت در فقدان فرزندشان اشک می ریختند، و احساس ناراحتی خویش را بروز دادند برخی از اصحاب به آن‌ حضرت گفتند که شما ما را از بی­ صبری نهى می‌کنید، اما خودتان اشک مى‌‏ریزید؟! پیامبر در جواب فرمودند: «تَدْمَعُ الْعَيْنُ وَ يَحْزَنُ الْقَلْبُ وَ لَا نَقُول‏ مَا يُسْخِطُ الرَّب‏ [1] چشم مى‌‏گرید و قلب اندوهناک مى‌‏شود، ولى چیزى که خدا را به خشم آورد نمى‌‏گویم.» 
 چنان چه مشهود است، حضرت در غم از دست دادن فرزندشان ناراحت می شوند ولی نه آن مقدار که بخواهند بر خداوند اعتراض نمایند و سخنانی را بر زبان بیاورند که موجبات خشم خدا را فراهم آورد.

ب: خوشحالی ای که باعث فراموشی خدا شود.
معلوم است وقتی به انسان نعمتی می رسد و یا گشایشی در زندگی‌اش حاصل می‌گردد شاد و خوشحال می‌شود و این احساسی است که حق تعالی در وجود انسان قرار داده است، منتها باید توجه داشت، این شادی به درجه ای نرسد که سر از سرمستی، غرور، تکبر و فخر فروشی و غفلت از آخرت، در بیاورد که در این صورت، این نوع شادی مذموم است.
شاهد بر این تحلیل، فرمایشی است که در قرآن کریم آمده است: «لا تَفْرَحْ إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْفَرِحينَ [قصص/76] آن قدر مغرور و شادمان (به ثروت خود) مباش كه خدا هرگز مردم پر غرور و نشاط را دوست نمى ‏دارد.» 
«اين آيه درباره قارون است كه به واسطه نعمت‌هاى دنيايى، به خود مى‌باليد و بسيار مغرور بود. بنى‌اسرائيل براى نصحيت او به نزدش آمدند و گفتند: لا تَفْرَحْ إِنَّ اللّهَ لا يُحِبُّ الْفَرِحِينَ؛ خيلى سرمستى نكن، خدا فرحين را دوست نمى‌دارد. معمولا در ادبيات فارسى، تعبير «سرمستى» براى اين‌گونه سرورها و فرح‌هاى افراطى به كار مى‌رود. اين‌گونه شادى‌ها مسلّماً نامطلوب است؛ زيرا نه تنها كمكى به حركت تكاملى انسان نمى‌كند، بلكه انسان را در دام شيطان مى‌اندازد، او را غافل و مغرور ساخته از وظايف و تكاليفش باز مى‌دارد و موجب مى‌شود كه به ديگران فخر بفروشد.» [3]

نتیجه
با توجه به این‌ که انسان در این دنیا مسافر است و دنیا گذرگاه و مسافرخانه‌ای بیش نیست که پیامبر گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله و سلّم) در سفارشی به امیرالمومنین (صلوات الله علیه) فرمودند: «مَا خُلِقْتَ أَنْتَ وَ لَا هُمْ لِدَارِ الْفَنَاءِ بَلْ خُلِقْتُمْ لِدَارِ الْبَقَاءِ وَ لَكِنَّكُمْ تَنْتَقِلُونَ‏ مِنْ‏ دَارٍ إِلَى دَار [2] ای علی تو و مردم برای سرای فانی آفریده نشدید، بلكه برای بقا در سرای جاودان خلق گشته و از سرایی به سرایی دگر منتقل خواهید شد.» باید به دنیا و نعمت‌های آن به چشم امانت نگاه کند تا غم و غصه و دلبستگی افراطی نسبت به دنیا و مظاهر آن، از بین برود. دقیقا مانند صندوقدار بانک که روزانه با جمع انبوهی از اسکناس سروکار دارد، ولی چون می داند این پول ها امانت در دستان اوست، نه با گرفتن آن‌ها خوشحال و نه با برگرداندنشان به دست مشتری، افسرده و غمگین می‌گردد و آرامش خویش را حفظ خواهد نمود.
______________________________
پی نوشت:
[1]. كلينى، محمد بن يعقوب بن اسحاق‏، الكافی (ط- الإسلامية)، ج3، ص 263، دار الكتب الإسلامية، تهران‏، 1407 ق‏.
[2]. مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى‏، بحار الأنوار (ط- بيروت)، ج37، ص 146، دار إحياء التراث العربي‏، بيروت‏، 1403 ق‏.
[3]. پایگاه اطلاع رسانی آثار آیت الله مصباح یزدی.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
Image CAPTCHA
متن تصویر را در کادر وارد نمائید.

سایر مطالب

این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.
Online: 224