مکتبی به نام اقتصاد مقاومتی

05:26 - 1395/10/18
facenema

- اقتصاد مقاومتی مکتبی برخاسته از تعالیم الهی است مکتبی که حتی در آن سوی مرزها هم به آن پرداخته‌اند و نتیجه بسیار مثبت آن را دیده‌‍‌اند.

اقتصاد مقاومتی

بار‌ها و بار‌ها کلمه اقتصاد مقاومتی را از تریبون‌های مختلف شنیده‌ایم و حتی در بزرگراه‌ها و روی بیلبورد‌ها دیده‌ایم کلمه‌ای که متأسفانه آن طور که باید عملیاتی نشد. باید بدانیم و گوشزد کنیم که اقتصاد مقاومتی تنها دو کلمه یا یک عبارت مانند دیگر عبارت‌های دهان پُر کُن نیست؛ بلکه یک راهبرد است. راهبردی که ریشه در ادبیات دینی ما دارد و با مبانی اسلامی بسیار هم‌خوان است؛ راهبردی که نتیجه بخش بودن آن به اثبات رسیده و کشورهای مختلف آن را تجربه کردند. اما بحث وقتی داخلی می‌شود؛ نه آن مبانی الهی و دینی دیده می‌شود و نه آن تجربیات غربی‌ها! نمی‌دانم چرا؟ در این یادداشت به این دو منظر، هرچند مختصر می‌پردازیم.

الف) اقتصاد مقاومتی در منابع دینی
اقتصاد مقاومتی یک مکتب برخاسته از تعالیم الهی است. خداوند همواره سفارش‌هایی را به مؤمنان داشته و از آنان خواسته به هیچ عنوان زیر یوغ کفار و مشرکان بیگانه قرار نگیرند و به توانایی‌های خود تکیه کرده و از آن‌ها برای بالبندگی استفاده کنند. مثلاً خداوند به مؤمنان در سوره نساء فرموده است: «وَلَنْ یَجْعَلَ اللَّهُ لِلْکَافِرِینَ عَلَى الْمُؤْمِنِینَ سَبِیلًا [نساء / ۱۴۱] و خدا هرگز هیچ راه سلطه‌ای به سود کافران بر ضد مؤمنان قرار نداده است.» در این آیه، خداوند تمام راه‌ها و کارهایی را که موجب تسلط بیگانگان و کافران، بر مؤمنان می‌شود را حرام و ممنوع اعلام کرده و در آیه‌ای دیگر به افراد باایمان این نوید و امید را داده که مطمئناً پیروز می‌شوند. خداوند فرموده است: «وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ [آل عمران / ۱۳۹] و سستى نورزید و اندوهگین نباشید چرا که شما اگر مؤمن باشید، برترید.» اگر این آیات سرمشق جامعه اسلامی قرار گیرد و افراد با ایمان بدون آنکه سست شوند؛ تمام نیروی خود را برای حل مشکلات به کار گیرند؛ مطمئناً جایگاه آنان ارتقا می‌یابد و استقلال و عزت خود را حفظ می‌کنند.

البته که شروع و عملیاتی کردن اقتصاد مقاومتی همراه با سختی‌هایی است. سختی‌هایی که تلخی آن، بعد از چندی تبدیل به شیرینی می‌شود. شیرینی دلچسبی که از استقلال و عزت برخاسته است. اگر چنین روحیه و باوری در اجتماع شکل گیرد، تحمل ناملایمتی‌ها آسان می‌شود؛ فقط باید باور داشت که فقر بر‌تر از وابستگی و مرگ، بر‌تر از ذلت است. مطلبی که امام علی (علیه السلام) آن را فرمودند: «اَلْمَنیَّةُ وَلاَ الدَّنِیَّةُ، التَّقَلُّلُ وَلاَ التَّوسُّلُ [۱] مرگ آرى، ذلت هرگز؛ فقر آرى، وابستگى هرگز!»
تنها کافی است مؤمنان به نسخه اقتصاد مقاومتی اعتقاد داشته باشند و خود را مانند یک رزمنده در میدان جنگ بدانند. زیرا رزمنده‌ای که در میدان نبرد است به فکر اتومبیل آخرین مدل نیست. به فکر واردات بی‌رویه نیست. برای سگ‌ها از خارج غذا تهیه نمی‌کند و در لیست وارداتش زین اسب دیده نمی‌شود. اگر کسی بداند کشورش در حال مقاومت است؛ تمام دارایی‌اش را برای بالابردن توان داخلی مصرف می‌کند. جنگ امروز ما و جبهه کفر علاوه بر جنگ نرم، جنگ اقتصادی نیز هست؛ مطلبی که آن را باور نکردیم.

ب) آمریکایی‌ها چه کردند؟
در گذشته نه چندان دور صنعت و قدرت اقتصادی آمریکا، قابل مقایسه با انگلیس نبود. صنایع آن‌ها و محصولاتشان بسیار بی‌کیفیت‌تر از اجناس خارجی به شمار می‌رفت؛ تا آنکه در سال ۱۷۹۱میلادی وزیر خزانه‌داری آمریکا، یعنی هامیلتون ۳۵ساله، سیاست‌های حمایت از صنایع تازه شکل گرفته آمریکایی را به کنگره ارائه می‌دهد. پیشنهاداتی که به کمک آن‌ها صنایع و کارخانجات آمریکایی بتوانند رشد کنند و باعث شکوفایی اقتصاد آمریکا شوند. سیاست‌هایی که شامل موارد زیر بودند:
۱- ابلاغ تعرفه‌های بسیار بالای گمرکی برای واردات برای تقویت توان تولید داخلی.
۲- ممنوعیت وارداتی برای کالاهایی که در داخل تولید می‌شوند یا وضع تعرفه‌های بسیار بسیار بالا برای واردات چنین کالاهایی که البته در عمل واردات این کالا‌ها را به صفر می‌رساند.
۳- ممنوعیت صادرات مواد خام صنعتی تا سبب استفاده ارزان قیمت آن‌ها در تولیدات داخل کشور شود.
۴- پرداخت یارانه به واحدهای تولیدی
۵- اعطای جوایز نقدی برای نوآوری‌های ارزشمند
۶- معافیت‌های گمرکی برای ورود مواد خام تولید کنندگان به کشور
۷- بازپرداخت تعرفه‌های گمرکی نهادهای صادراتی
۸- تشویق نوآوری‌ها و اکتشافات جدید داخلی به ویژه فناوری‌های بر‌تر
۹- مقررات قضایی برای بازرسی محصولات صنعتی و استاندارد سازی محصولات
۱۰- تسهیل بازپرداخت‌‎های مالی
۱۱- تسهیل حمل و نقل کالا‌ها برای کاهش قیمت تمام شده آن‌ها[۲]
آمریکایی‌ها این سیاست‌های حمایتی را از تولید داخلی اعلام و ادامه دادند. حتی هنگامی که انگلستان در سال ۱۸۵۰ تجارت آزاد را اعلام داشت؛ هجدهمین رئیس جمهور آمریکا، یولیسیز سایمن گرانت، اعلام داشت که ما وقتی مانند انگلیس سیاست‌های حمایتی را تا ۲۰۰ سال ادامه دادیم، به قدرت اقتصادی انگلیس رسیدیم، کالاهای ما توان رقابت با تولیدات خارجی را یافت؛ آن هنگام تجارت آزاد را می‌پذیریم.[۳]

امروزه و در ایران
ایران اسلامی ما، از نظر فن آوری‌های بر‌تر مورد تحریم بود. فناوری‌های نانو، هسته‌ای، هوافضا و... در این میان تنها، با صرف فعل توانستن بود که کشور ما به خود اتکایی لازم رسید و همگان را متعجب ساخت. این را باید یکی از بالندگی‌های اقتصاد مقاومتی دانست. مقاومتی که کمبود‌ها را کنار زد و استقلال و عزت را به ارمغان آورد.یادمان نرفته که کشور وسیع و زیبای ما را به خاطر ناتوانی در تأمین بنزین و نیازمندی به این محصول استراتژیک تهدید می‌کردند؛ ولی ما در فرصتی بسیار کوتاه بدون آنکه مشکلی پیش آید، به خودکفایی رسیدیم.[۴] در آن برهه زمانی مردم ما نشان دادند که اگر مسئولان با آن‌ها صادقانه و شفاف سخن بگویند؛ آن‌ها نیز از هیچ کوششی فروگذار نمی‌کنند.

کلام نهایی
اقتصاد مقاومتی مکتبی که در قرآن از آن سخن به میان آمده، نتیجه بخش بودن آن به اثبات رسیده است. ما نیز در سیاست‌های اقتصادی خود، هرگاه بر توان داخلی تکیه کردیم و به حمایت از آن پرداختیم؛ طعم شیرین پیروزی آن را چشیدیم. امید آنکه بسیار بسیار بیشتر این مکتب را ادامه دهیم.

پی‌نوشت
[۱]. نهج البلاغة، صبحی صالح، ناشر: هجرت‏، قم، ۱۴۱۴قـ، ص۵۴۶.
[۲]. چرا کشورهای در حال توسعه به تعرفه نیاز دارند؟، هاجون چانگ، ترجمه سیدحمیدرضا اشرف‌زاده، ناشر: موسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی، تهران، ۱۳۸۹، ص ۹.
[۳]. رک: ه‌مان، ص۴۴.
[۴]. گزارش شبکه اطلاعات نفت و انرژی: نامه دو نماینده گنگره امریکا به شل در مورد تحریم بنزین ایران

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
Image CAPTCHA
متن تصویر را در کادر وارد نمائید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.
Online: 224