خودمحوری و تفرقه

11:56 - 1395/09/21
facenema

- خودمحوری و خود پرستی یکی از رذائل اخلاقی است که؛ اتصاف به آن باعث می‌ گردد انسان فقط به فکر منافع خویش باشد و ارزشی برای غیر خود قائل نباشد. و این صفت سبب کینه جویی و دشمنی و کاشتن بذر تفرقه بین خود و دیگران می گردد.

خودپرستی

یكی از توصیه‌های دین مبین اسلام به مسلمانان و افراد جامعه اسلامی؛ سفارش به مسأله وحدت و دارا بودن روحیه برادری، اتحاد، انسجام و دوری از عوامل تفرقه انگیز و تشتت آمیز است. «وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَميعاً وَ لا تَفَرَّقُوا [آل عمران/103] و همگى به رشته (دين) خدا چنگ زده و به راه‌هاى متفرّق نرويد.» امیرالمومنین (صلوات الله علیه) نیز در این زمینه می‌فرمایند: «فَإِنَّ يَدَ اللَّهِ عَلَى الْجَمَاعَةِ وَ إِيَّاكُمْ‏ وَ الْفُرْقَة [1] پس به درستی که دست خدا بر سر جماعت است و از تفرقه بپرهیزید.»
بر همین اساس اگر در آموزه های دینی از رذائل اخلاقی مانند سخن چینی، غیبت، تهمت، تمسخر، قطع رحم و... نهی شده؛ یک وجهش را در همین امر می‌توان دانست که این نوع امور باعث تفرقه بین خانواده، فامیل، دوستان و افراد جامعه می‌گردد.

خودمحوری عامل تفرقه
در این میان خودپرستی و خودمحوری از رذائل بزرگی است که اتصاف به آن باعث می گردد تا انسان خود را برتر از دیگران بداند، هوس‌هایش بت و محور گردد؛ هیچ ارزشی برای غیر خود قائل نباشد و فقط به فکر سود و منافع خویش باشد و همه چیز را فدای مصالح مادی خود نماید و این یعنی اسباب کینه جویی و دشمنی را فراهم آوردن و بذر تفرقه و جدایی را بین خود و دیگران کاشتن.

درمان خود محوری
الف: خدابین بودن

برای درمان خودبینی باید خدا بین بود و او را محور تصمیم‌گیری‌ و عملکرد خویش قرار داد. حق تعالی در قرآن کریم می فرمايد: «يا داوُدُ إِنَّا جَعَلْناكَ خَليفَةً فِي الْأَرْضِ فَاحْكُمْ بَيْنَ النَّاسِ بِالْحَقِّ وَ لا تَتَّبِعِ الْهَوى‏ فَيُضِلَّكَ عَنْ سَبيلِ اللَّه إِنَّ الَّذينَ يَضِلُّونَ عَنْ سَبيلِ اللَّهِ لَهُمْ عَذابٌ شَديدٌ بِما نَسُوا يَوْمَ الْحِسابِ [ص/26] (و او را گفتيم كه) اى داود، ما تو را در روى زمين مقام خلافت داديم، پس ميان خلق خدا به حق حكم كن و هرگز هواى نفس را پيروى نكن كه تو را از راه خدا گمراه سازد و آنان كه از راه خدا گمراه شوند، چون روز حساب و قيامت را فراموش كرده‏‌اند به عذاب سخت معذّب خواهند شد.»

ب: تقویت خود شناسی و خدا شناسی
ریشه خودمحوری را می توان در ضعف و یا عدم معرفت انسان نسبت به خود و خالق خویش دانست؛ زیرا اگر به این نکته توجه کند که؛ انسان یک موجود ممکن و ضعیفی است که در قرآن هیچ موجودی با صفت ضعف یاد نشده مگر او: «خُلِقَ‏ الْإِنْسانُ‏ ضَعيفا [نساء/28] انسان ضعيف خلق شده است.» و از طرف دیگر اگر عظمت پروردگار عالم و این که هر چه هست از اوست روشن شود، دیگر جایی برای خودمحوری باقی نمی‏ ماند؛ چون می‏ فهمد که اگر کمالی دارد از ناحیه حق تعالی است و اگر بخواهد با اندک اشاره ‏ای می ‏تواند همه سرمایه ‏ها و قدرت‏ ها را از او سلب کند. «قُلِ اللَّهُمَّ مالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشاءُ وَ تَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشاءُ وَ تُعِزُّ مَنْ تَشاءُ وَ تُذِلُّ مَنْ تَشاءُ بِيَدِكَ الْخَيْرُ إِنَّكَ عَلى‏ كُلِّ شَيْ‏ءٍ قَدير [آلعمران/26] بگو (اى پيغمبر): بار خدايا، اى پادشاه ملك هستى، تو هر كه را خواهى ملك و سلطنت بخشى و از هر كه خواهى ملك و سلطنت بازگيرى، و هر كه را خواهى عزت دهى و هر كه را خواهى خوار گردانى، هر خير و نيكويى به دست توست و تنها تو بر هر چيز توانايى.»
البته رسیدن به این مرحله از معرفت، کار ساده‏ ای نیست و مجاهده با نفس لازم دارد. دقت در آیات قرآن، سرنوشت انسان‏ های خودمحور، (چون شیطان، قارون، فرعون‏ ها و...) نیز دقت در روایات و تاریخ اسلام، کمک خوبی برای شناخت راه درست و مبارزه با این صفت رذیله است.  
______________________________________________
پی‌نوشت:
[1]. مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، بحار الأنوار(ط- بيروت)، ج65، ص 289، دار إحياء التراث العربي‏، بيروت‏1403 ق.‏

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
Image CAPTCHA
متن تصویر را در کادر وارد نمائید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.
Online: 134